دلایل عقلی و نقلی امامت و مهدویت صفحه 121

سرّ خلافت انسان نیز در همین دو سویه بودن اوست؛ چرا که یک جهت او، ربوبی و جهت دیگرش خلقی است؛ یک پایش در عالم مادی است و پای دیگرش در صقع ربوبی…

حقیقت انسان کامل، در واقع، همان مقام مظهریّت اسم جامع «الله» در مرتبۀ تعیّن ثانی می باشد. در رتبه تعین ثانی، هر مخلوق، مظهر یک یا چند اسم از اسماء خداوند است؛ اما انسان کامل، تنها موجودی است که مظهر اسم جامع و کلّی «الله» قرار می گیرد.

اسد الله در وجود آمد           در پس پرده هر چه بود آمد

در این تجلی، چیزی در پس پرده نمی ماند؛ جز مقام غیب یا ذات که همان مقام غیب الغیوب است.

چو آدم را فرستادیم بیرون     جمال خویش در صحرا نهادیم (1)

پس، از آن جا که انسان کامل، مظهر جامع اسماء الهی است، واسطه جمیع فیوضات الهیه و مواهب ربوبی به ما سوی الله نیز هست.(2)

ضرورت وجود مستمرّ انسان کامل در پهنه هستی

پیش از این، مطرح گشت که مفهوم انسان کامل در مشرب های گوناگون فکری، عناوین مختلفی به خود گرفته است. مثلاً در اصطلاح متکلمین با عناوینی چون نبی، ولیّ، وصی، امام و حجّت معرفی شده است؛ در فلسفه مشاء با عنوان «عقل اول» و در لسان شیخ اشراق(3) و ملاصدرا، «اول ما صدر» خوانده شده است و همگی اینها بر «حقیقت نور محمدی»

1- تحقیقات اسلامی، انسان کامل، غلام حسین دینانی، سال هفتم، شماره 2، ص14.
2- آیینه پژوهش، انسان کامل از دیدگاه امام خمینی، سال دهم، شماره 58، ص64.
3- «اول ماصدر من نورالانوار، نور مجرد واحد». قطب شیرازی، شرح حکمه الاشراق، ص 317.