دلایل عقلی و نقلی امامت و مهدویت صفحه 135

عالم عقل، حضرت دوم، به عالم مثال، حضرت سوم، به عالم ماده، حضرت چهارم، و به انسان کامل، حضرت پنجم اطلاق کرد.

انسان با این که از اکوان (ماسوی الله) است، می تواند مقامات گوناگونی را در خود جای دهد و جامع جهت حقانی و الهی هم باشد.(1) تنها حقیقت انسان است که تا تعین اول پیش می رود؛ سرّ اشرفیت او نیز همین است.(2)

گرتوآدم زاده ای چون او نشین

جملهِ ذرات را در خود ببین

چیست اندر خم که اندر نهر نیست

چیست اندر خانه کان در شهر نیست

سرّ خلافت او نیز همین دو سویه بودن اوست؛ یک جهت او ربوبی و جهت دیگرش خلقی است یک پایش در عالم است و پای دیگرش در صقع ربوبی.

حقیقت انسان کامل به حقیقت محمدیّه صلی الله علیه و آله و سلم نیز تعبیر می شود.(3) که همان مقام مظهریّت اسم جامع الله در تعین ثانی می باشد. در آن جا هر مخلوقی مظهر اسم خاص یا چند اسم جزیی است و این تنها انسان کامل است که مظهر اسم جامع و کلّی الله قرار می گیرد.

اسدالله در وجود آمد                        در پس پرده هر چه بود آمد

در این تجلی چیزی در پس پرده نمانده؛ جز مقام غیب یا ذات که همان مقام غیب الغیوب است.

چو آدم را فرستادیم بیرون      جمال خویش در صحرا نهادیم .(4)

و چون مظهر جامع الهی است، واسطهِ جمیع فیوضات الهیه و مواهب

1- شرح فصوص الحکم قیصری، ص1184؛ تمهید القواعد، ص172.
2- نقدالنصوص، ص30.
3- ابن عربی، فصوص الحکم، 1/37 و2/82. هستی از نظر فلسفه و عرفان، ص162 و165.
4- تحقیقات اسلامی، انسان کامل، غلامحسین دینانی سال هفتم شماره 2، 1371 ص14.