دلایل عقلی و نقلی امامت و مهدویت صفحه 139

این سه مرتبه است، اظهار می کند و این است معنی ذکر «لا اله الا الله، وحده، وحده، وحده»؛ زیرا عبارت «وحده» تکرار نیست؛ بلکه به ترتیب، ناظر به توحید ذاتی، صفاتی و افعالی است.(1)

پس، اشتیاق ذات به ظهور اسماء خود در تعینات، علت غایی ایجاد موجودات شده است.(2)

سایه معشوق اگر افتاد بر عاشق چه شد

ما به او محتاج بودیم او به ما مشتاق بود

***

تا تماشای وصال خود کند

نور خود در دیده بینا نهاد

بر مثال خویشتن حرفی نوشت

نام آن حرف، آدم و حوا نهاد(3)

بیان فلاسفه و حکمت متعالیه نیز در این زمینه راه گشای خوبی است. آنان معتقدند که حکمت الهی در آفرینش جهان، هدفی را دنبال می کند و آن هدف، پرورش و به سامان رساندن انسان بالفعل (انسان کامل) است. پس، چنین انسانی همواره باید باشد تا در آفرینش، عبث لازم نیاید.

شیخ الرئیس نیز در این باره بیان زیبایی دارد: «و غایه کمال العالم ان یحدث منه انسان و سائر الحیوانات و النبات تحدث اما لاجله و اما لئلا یضیع مادّه… و غایه کمال الانسان ان یحصل لقوته النظرّیه العقل المستفاد و لقوّته العملیّه العداله و ههنا یختم الشرف فی عالم المعاد».(4)

1- جوادی آملی، تحریر تمهید القواعد، ص551.
2- شرح القیصری، ص61.
3- حافظ. ( به نقل از آشتیانی، هستی از نظر فلسفه و عرفان، ص165)
4- ابن سینا، المبدأ و المعاد، صص 99-100.