دلایل عقلی و نقلی امامت و مهدویت صفحه 153

«کنز مخفی» در اصطلاح عرفان نظری، مرتبه «هوئیت مطلقه» است؛ یعنی مقام و مرتبه ای که در آن، اثری از تعین و تقید نیست و هیچ رنگ و نشانی ندارد.

پس از این مرتبه، ذات حق تعالی برای خودش تجلی پیدا می کند و به این ترتیب، تعین ذاتی محقق می شود. دراین مرتبه - که مرتبه «احدیت» است- حق تعالی، کمالات ذاتیه خود را به نحو اجمال و بساطت در خود مشاهده می کند؛ لذا در این مرحله، صفات و کمالات گوناگون خداوند – چون علم، قدرت، سمع، حیات و …- از یک دیگر تمیز داده نمی شوند؛ چرا که به نحو بساطت و اجمال هستند و از همین رو، کنز مخفی خوانده می شوند.

«فأحببت» حاکی از تجلی عشق و حبّ حق تعالی به ذات خویش است. ملاک عشق و ابتهاج، ادراک کمالات است و خداوند نیز از سویی دارای کمالات بی نهایت است و از سوی دیگر، مُدرک ذات خویش؛ لذا عشق و ابتهاج او به ذاتش، فوق هرگونه عشق و ابتهاج است.

پس تا بدین جا حق تعالی دو تجلی کرده است؛ یکی، تجلی علمی اجمالی-که در آن، صفات و اسماء خود را به نحو اجمال مشاهده نموده است- و دیگری، تجلی عشقی- که نمایشگر حب ذات او به خویش می باشد-.

پس از این دو تجلی، تجلی سوم یا مقام «واحدیت» تحقق پیدا می کند. در این مقام، حق تعالی، صفات خود را به تفصیل مشاهده می نماید؛ چرا که بر اثر تجلی عشقی، صفات و کمالات خداوند، از یک دیگر متمایز و ممتاز شده اند؛ به طوری که می توان گفت حق تعالی، عالم، قادر، حی، سمیع، بصیر، مرید و متکلم است. اگرچه باید در نظر داشت که این «اسامی سبعه» و اعیان ثابته، به صورت واحد و بسیط در ذات خداوند موجودند.