دلایل عقلی و نقلی امامت و مهدویت صفحه 155

خلقت و ایجاد، حاصل است.(1)

در هر زمان، تنها یک انسان کامل، قائم است

برآیند سخنان اهل فن در این زمینه این است که در هر زمان، تنها یک مصداق انسان کامل، قائم و عهده دار مسئولیت های سترگ مقام خلیفه اللهی است.

سرّ این مطلب از جایگاه انسان کامل در نظام هستی شناسی عرفانی - که پیش از این توضیح داده شد - هویدا می شود. بر آن اساس، انسان کامل، مظهر تمام نمای اسماء موجودی است که «لَیْسَ کمِثْلِهِ شَیْ ء»(2). پس اگر صاحب مظهر، مانندی ندارد، مظهر او نیز متعدد نخواهد بود.(3)

انسان کامل، چون محور آسیاب ِ جهان آفرینش است.(4) تمام نظام ِ گردشی عالم، دور یک محور می چرخد(5) و لذا تعدد محور، موجب اختلال نظام می شود. حال آن که کوچک ترین ناهماهنگی و به هم ریختگی در هیچ کجای نظام آفرینش، مشهود نیست.

علاوه بر این، خداوند سبحان، بر یکی بودن خلیفه تصریح فرموده است:

1- فرغانی، مشارق الدراری، ص484 و 645 ؛ صدر الدین شیرازی، أجوبه المسائل (رسایل فلسفی)، صص48-19.
2- سورۀ شوری، آیۀ 11.
3- تحریر تمهید القواعد، ص 563.
4- قال امیرالمؤمنین علیه السلام : «انّ محلّی منها محلّ القطب من الرّحِی» ( نهج البلاغه، خطبه شقشقیه).
5- رک: جیلی، الانسان الکامل، ص206 و جوادی آملی، رحیق مختوم، بخش سوم از جلد دوم، ص233. لازم به ذکر است که این روایت، تاب دو معنی را دارد: یکی جایگاه علی علیه السلام نسبت به حکومت (اعتباریات) و دیگری جایگاه ایشان نسبت به امور حقیقی (تکوینیات).