- پیشگفتار 1
- اشاره 4
- صورت برهان لطف محصّل 10
- مشروح برهان لطف و اثبات مهدویّت 11
- صورت برهان لطف مقرّب 11
- تعریف لطف 12
- اشاره 13
- اقسام لطف 13
- پیش فرض های قاعده لطف محصّل 14
- لطف محصّل 14
- اشاره 14
- طرح برهان لطف محصّل در اثبات اصل امامت 20
- لطف مقرّب 21
- اشاره 21
- تفاوت لطف مقرّب و محصّل 22
- پیش فرض های قاعده لطف مقرّب 23
- طرح برهان لطف مقرّب و اثبات اصل امامت 27
- قاعده لطف و اثبات مهدویت 28
- اشاره 33
- صورت برهان امکان اشرف 34
- پیشینه بحث 35
- تفاوت دو قاعده لطف و امکان اشرف 35
- بیان مفردات 38
- اشاره 38
- انگیزه طرح و جایگاه قاعده 40
- براهین قاعده 41
- فرزانگان و قاعده امکان اشرف 43
- اثبات وجود امام از طریق برهان امکان اشرف 45
- کارایی قاعده بر اثبات مدعا 46
- اثبات پیش فرض 47
- نتیجه گفتار در آینه روایات 54
- رد پای قاعده امکان اشرف در کلا م و فلسفه مسیحیت 56
- صورت برهان واسطه فیض 59
- تفصیل برهان واسطه فیض 60
- فیض در لغت 61
- فیض در متون دینی 61
- فیض در اصطلاح 62
- انگیزه طرح مباحث فیض 65
- تاریخچه 67
- برهان لزوم واسطه در فیض 70
- اشاره 70
- پیش فرض های براهینِ اثبات واسطه در فیض 74
- ویژگی های نخستین صادر از منظر حکیمان 77
- اشاره 80
- تعبیرهای متون دینی از نخستین صادر (واسطه فیض) 80
- دو. النور 81
- اشاره 84
- ائمه علیهم السلام و واسطهء در فیض 84
- مرحله یکم: پذیرش اصل نظام اسباب 84
- مرحله دوم: اعتقاد به آفرینش نظام مند و واحد بودن نخستین صادر 86
- مرحله سوم: برتری و شایستگی وجود نوری انبیاء و ائمه علیهم السلام 87
- مرحله چهارم: برخورداری نبی، ولیّ و امام علیه السلام از تصرف تکوینی 89
- مصداق نخستین صادر (واسطه در فیض) از نظر متفکران مسلمان 92
- اشاره 92
- معنای صحیح واسطه در فیض 99
- نتیجه و جمع بندی نهایی 107
- صورت برهان 109
- یادآوری معنا و مقام امام 110
- همخوانی امام شریعت با انسان کامل طریقت 113
- ریشه های اندیشه انسان کامل 115
- تعریف و پیشینه اصطلاح انسان کامل 117
- اشاره 117
- حقیقت انسان و جایگاه او در هستی 120
- ضرورت وجود مستمرّ انسان کامل در پهنه هستی 121
- ضرورت انسان کامل از دیدگاه عرفان 123
- اشاره 123
- مراتب عرفانی یا چینش نظام هستی 124
- اجمال چینش هستی از نظر عارف 124
- تفصیل چینش هستی از نظر عارف 126
- مقام اول: مقام ذات 126
- مقام دوم: تعین اول 128
- مقام سوم: تعین ثانی 130
- مقام پنجم: عالم مثال (برزخ) 133
- مقام چهارم: عالم عقل (ارواح) 133
- دلیل اول (مشاهده در آینه تمام نما) 137
- اشاره 137
- طرح و اثبات پیش فرض های برهان انسان کامل 138
- دلیل دوم ولیّ اسم خدا و مایه بقاء عالم 145
- دلیل سوم میوه و غرض خلقت 150
- اشاره 150
- در هر زمان، تنها یک انسان کامل، قائم است 155
- الف. سیما و اوصاف پیشوایان الهی در قرآن 157
- تطبیق انسان کامل بر امام علیه السلام 157
- اشاره 157
- ج. سیما و اوصاف انسان کامل در فرهنگ عرفانی 170
- نتیجه 178
- اشاره 192
- گونه های دلایل نقلی اثبات مهدویّت 195
- اشاره 199
- یکم. دستور مطلق و همیشگی بر اطاعت از ولیّ امر 199
- دوم. همواره با صادقین باشید 203
- سوم. وعده پیروزی صالحان و حکومت جهانی 210
- چهارم. وجود همیشگی امام؛ لازمه استمرار عهد الهی 214
- پنجم. وجود یک هادی برای هر قوم 215
- ششم. قیامت و امام اختصاصی برای هر قوم 216
- یکم. خبر از امامان دوازده گانه 218
- اشاره 218
- دوم. همراهی همیشگی فردی از عترت با قرآن 226
- سوم. تکلیف همیشگی بر شناخت امام زمان 235
- سخن آخر 238
قرآن کریم فرمود: «کَتَبَ عَلی نفْسِهِ الرَّحْمَه»- و یا این وجوب، از مطالعه ذاتش ناشی می شود- مانند اصطلاح واجب الوجود، که حکما برای ذات او به کار می برند- .
به عبارت دیگر، مناسبت ذات و صفات خدا با افعالش در این است که هرگز کار بیهوده و قبیح انجام نمی دهد(1)؛ چنان چه خود اشاعره نیز صفات جمال و جلال خداوند- از جمله علم و حکمت - را قبول دارند.
علاوه بر این، حتی می توان لطف خداوند را به سایر صفات او نیز مستند کرد؛ برای مثال، لطف او می تواند از جود و کرم او نشأت بگیرد؛ چراکه «جود» یعنی اعطای نعمتی به مستحق، بدون آن که چشم داشتی مطرح باشد. پس چون خداوند، جواد است، به نیاز بندگان- مبنی بر ارسال پیشوای الهی- پاسخ مثبت می دهد. با این بیان، اشاعره نیز وارد این بحث می شوند؛ چراکه همه فرقه ها، خداوند را جواد می دانند.
3. قبول تکامل و نیل به سعادت، به عنوان هدف و غرض آفرینش انسان(2): تردیدی نیست که این مهم در گرو تشریع (ارائه برنامه) و معرّفی
1- جوادی آملی، وحی و رهبری، ص 141 و خرّازی، بدایه المعارف، ج 1، ص 150 و ص 234.
2- مطالعه زنجیره غذایی طبیعت و روند بهره وری انسان از هستی به خوبی نشان می دهد که همه طبیعت برای خدمت رسانی به انسان آفریده شده است؛ چراکه انسان از همه طبیعت، کام می گیرد و همه را به استخدام خود در می آورد و در مقابل، هیچ خدمت بلاعوضی به آن نمی کند؛ بلکه خدماتش برای بهره گرفتن بیشتر از طبیعت است. پس، خلقت طبیعت وحیوانات، برای انسان است و خلقت انسان، برای رسیدن به کمال و سعادت. چون انسان از هر نعمت یا مقامی، بهترین و عالی ترین آن را به صورت همیشگی برای خود می خواهد؛ و این، همان کمال مطلق است. قرآن نیز در موارد متعددی، این معنا را تأیید می کند: «وَلَقَد کَرَّمْنا بَنِی آدَمَ وَ حَمَلْناهُم فِی البَرِّ وَ الْبَحْرِ...» (اسرا/70)، «وَ خَلَقَ لَکُمْ مَا فِی الأرْضِ جَمِیعاً...» (بقره/29)، «وَ مَا خَلَقْتُ الْجِنَّ والإنْسَ إلّا لِیعْبُدُونِ» (ذاریات/56). در احادیث نیز بر این حقیقت، تاکید شده است: «یابن آدم خلقت الاشیاء لاجلک و خلفتک لاجلی» . به این ترتیب، اگر خدا در کنار برنامه، راهنمایی نفرستد، در قدم اول، خلقت انسان، و در قدم دوم، تمام نظام خلقت، لغو می شود.