دلایل عقلی و نقلی امامت و مهدویت صفحه 18

و برای حفظ اجتماع، برنامه ای کامل نیاز است و از آن جا که خداوند، لطیف می باشد، باید قانونی منطبق با نیازهای معنوی و مادی انسان ها و مطابق با همه اعصار را در اختیار بشر قرار دهد.

اما آیا این سه عنصر کفایت می کند؟ مسلّماً این طور نیست؛ بلکه هر شریعت و برنامه و آیین اجتماعی و فردی، به علت فاعلی نیز نیاز دارند؛ زیرا قانون - که وجود لفظی یا کتبیِ تفکری خاص است- توان تأثیر در روابط خارجی را ندارد و لاجرم موجودی عینی و توان مند لازم است که مسئول تعلیم، حفظ و اِعمال قانون باشد. چنین فاعل و ناظمی، قهراً، باید از سنخ آحاد جامعه و از متن آنان باشد تا همگان بتوانند برای فهم قانون، رفع مشکلات، رسیدن به رشد، کمال و هدف غایی خود به او مراجعه کنند.

افزون بر آن، از آن جا که کتاب الهی (برنامه) در قالب الفاظ است و در مواردی، عبارات، محتمل چندین معنا هستند، به مفسری معصوم نیاز است تا تفسیری صحیح و معنایی شفاف از آن ارائه دهد. چراکه به همان دلیل که افراد عادی بشر، توان تدوین قانون و برنامه جامع را ندارند، توان تفسیر کامل و اجرا و ساماندهی و پرورش نفوس انسان ها را نیز ندارند. بنابراین، پیشوا و عامل فاعلی باید از قانون، آگاهی کامل داشته و از هر گونه خطا، بر حذر باشد. این ضرورت، ویژه یک نسل و برهه نیست؛ بلکه احتیاجی مستمر و در طول زمان است. لذا از آن جا که مناسبت علت صوری و علت غایی با علت فاعلی، حکم می کند که علّت فاعلی نیز از جانب همان کسی باشد که صورت و غایت را فرستاده است، لطف الهی باید به این نیاز پاسخ گوید.(1)

بنابراین، محتوای این برهان، دو پندار را باطل می کند؛ یکی، کفایت عقل بشری برای رهبری و رسانیدن انسان به سعادت مطلوب (ردّ اصل