دلایل عقلی و نقلی امامت و مهدویت صفحه 26

در مورد لطف بودن امام آشکار نداند.

حل این مشکل نیز با توجه به حد و مرز لطف محصّل و مقرّب، ساده است؛ چراکه اگر مورد، داخل در مصادیق لطف محصّل باشد، مفاد لطف محصّل- که بر گرفته از دلایل حکما، متکلمان و جامعه شناسان است - برای اثبات آ ن کفایت می کند. مثلاً چنان چه گفته شد، اجتماعی بودن انسان، دلالت بر ضرورت لطف محصّل دارد و با توضیحات گفته شده، جای تردید نمی ماند که تشریع یا معرّفی پیشوای الهی، مبتلا به معارض نیست.

هم چنین اگر مورد از مصادیق لطف مقرّب باشد، با توجه به این که مرتبۀ لطف مقرّب، بعد از اصل تشریع، بعثت و نزول وحی است، از طریق برهان انّی حکم می شود که چون شارع مقدس، این لطف را انجام داده، پس حتماً خالی از جهات مفسده بوده است.

در برخی از منابع اهل سنت، این اشکال بر قاعده لطف و امامت وارد شده است که صرف لطفیت امام، دلیل بر وجوب معرفی و نصب او از جانب خداوند نمی شود؛ بلکه باید انحصار لطفیت نیز ثابت شود. یعنی روشن گردد که رسانیدن انسان به هدف خلقت، تنها با نصب امام، میسور است و نه هیچ راه دیگر.(1)

این اشکال، پاسخ های متعدد دارد؛ که از جمله آن، برهان سبر و تقسیم است. به کمک این برهان، تمامی گزینه هایی که احتمال دارد به جای نصب امام، کار ساز باشد، بررسی و ردّ می شوند؛ تا در نهایت، درستی مدعا ثابت گردد. مثلاً در بررسی این فرض که خداوند، راهنمایی امت و تفسیر معصومانه از قرآن را به اجماع امت واگذارد، خواهیم دید که چنین فرضی، نه امکان وقوعی دارد و نه سودی؛ چرا که به تجربه شاهدیم که در این حوزه، پیرامون هیچ موضوعی، اجماعی محقق نشده است و به فرض وقوع، اجتماع