دلایل عقلی و نقلی امامت و مهدویت صفحه 44

هم چنین، میرداماد شبهات احتمالی پیرامون این قاعده را پاسخ گفته و در مقام دفاع و اثبات، ادله جدیدی نیز اقامه کرده است: «انّ لنا علی اصل القاعده برهاناً آخر ابسط و الطف. الستَ قد دریتَ بما ادرینا...».(1)

ملاصدرا نیز درباره این قاعده می گوید: «سال ها بر این قاعده، اشکال داشتم تا این که خداوند، دلم را روشن ساخت و آن را حل کردم».(2) وی، هم چنین، در جای دیگر می فرماید: «هذا اصل شریف، برهانی، عظیم جداوه، کریم مؤداه، کثیر فوائده، متوفر منافعه، جلیل خیراته و برکاته و قد نفعنا اللّه به نفعاً کثیراً...».(3)

حاجی سبزواری هم به پیروی از حکمای سلف، در کتاب منظومه حکمت و حاشیه بر اسفار، به برهانی کردن مفاد قاعده پرداخت.(4)

علامه طباطبائی نیز- که یادگار مکتب حکمت متعالیه در عصر حاضر بود- با تقریری ابتکاری و جالب، دست به تحکیم و تبیین مفاد قاعده زد.(5)

1- میرداماد، القبسات، ص 377. وی در صفحه 380 همین کتاب می گوید: «واًذتمّ میقات البرهان فی تأسیس الاصول القوانین فقد حان حین تفریع ما یتفرّع علیها من اثبات جواهر عالم القدس...» .
2- «اًنه قد وقع لنا فی سالف الزمان اشکال معضل علی قاعده امکان الاشرف... و هذا الاشکال ممّا عرضتُه علی کثیر من فضلاء العصر، و ما قدر أحد علی حلّه الی ان نور اللّه قلبی و هدانی ربی الی صراط مستقیم...» . صدرالدین شیرازی، الحکمه المتعالیه، ج 7، صص 254 – 255.
3- میرداماد، القبسات، ص 244.
4- حاجی سبزواری، شرح المنظومه، ص 203 و صدر الدین شیرازی، الحکمه المتعالیه، ص 250، حاشیه «س» قده.
5- صدر الدین شیرازی، الحکمه المتعالیه، ج 7، ص 245، حاشیه «ط» مد ظله و دینانی، قواعد کلّی فلسفی، ص 21.