دلایل عقلی و نقلی امامت و مهدویت صفحه 5

مقدمه

از آن جا که درک کلیات بر عهدۀ عقل، و درک جزئیات، در حوزۀ حواس پنج گانه است، طبیعتاً برای اثبات امور جزئی، برهان عقلی اقامه نمی شود؛ چراکه به گفتۀ منطقیون، امور جزئی نه کاسب اند و نه مکتسب. عقل، تنها می تواند حکم کند که مجموعه زوایای یک مثلث، 180 درجه است و یا این که هر معلولی علتی می خواهد؛ اما برای فهم این مسأله که فلان شکل، مثلث است یا دایره، و یا فلان پدیده، علت است یا معلول، باید سراغ منابع حسی و شهودی رفت.

در موضوع امامت نیز عقل به همین مقدار حکم می کند که معرفی، نصب و وجود راهنمایی الهی برای بشر، حسن و لازم است؛ و لذا خداوند برای حفظ هدفمندی و به کمال رساندن انسان ها حتماً چنین راهنمایی را می فرستد؛ اما تشخیص و تطبیق امام بر مصادیق خارجی، کار عقل صرف نیست.

درست مانند بحث نبوت؛ که ابتدا عقل با مطالعه جهان و انسان، به حسن و لزوم ارسال نبی از جانب خداوند رأی می دهد و آنگاه شخص با به کارگیری حسّ، دنبال مصداق نبی می رود؛ که یا با حس بینایی، معجزات او را می بیند و یا در کتب پیشین، علائم و مشخصات نبی بعدی را می خواند و یا از زبان نبی موجود، نصب نبی بعدی را می شنود.

به همین طریق، برای شناخت امام و جانشین پیامبر نیز - پس از آن که