دلایل عقلی و نقلی امامت و مهدویت صفحه 73

بالجهات الثانیه مشابهه للخلق... و به یمکن تفسیر الخبر المشهور فی العقل بان یکون المراد نفس النبی صلی الله علیه و آله و سلم ... هم وسایط فیض بین ربهم و بین سائر موجودات...»؛(1)

«از آن جا که ما از ناحیه قدسی و حریم ملکوتی خداوند، بسیار دور هستیم و راهی به ساحت جبروتی او نداریم، ناچار می بایست میان ما و خداوند، سفیران و حجت هایی با جهت های قدسی و حالات بشری باشند تا به خاطر مشابهت جهت قدسی، از خداوند، فیض را دریافت کنند و به مناسبت جهت بشری، فیض را به عالمیان ارسال نمایند. با همین بیان، تفسیر روایت مشهور پیرامون «عقل صادر» -که مراد از آن، خود پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم است- ممکن می شود… و آنان [اهل بیت علیهم السلام ] هستند که واسطه فیض میان حق و خلق اند».

پس مشخص شد که مبنای برهان لزوم واسطه، عدم سنخیت بساطت خداوند و ترکیب عالم مادون می باشد. در عین حال، مهم ترین دلیل برای اثبات لزوم واسطه در فیض- که به دیگر ادلّه خُرد و کلان نیز نظر دارد- قاعده «الواحد لا یصدر عنه إلا الواحد» است.

بر اساس این قاعده، از خداوند یگانه و بسیط، جز یک معلول و مخلوق، صادر نمی شود و حال آن که عالم هستی پر از کثرات، موجودات و معلول های گوناگون است. لذا از جمع این دو، وجود واسطه معلوم می شود.

هم چنین، بر اساس قاعده «لزوم السنخیه بین العله و المعلول»، از مبدأ واحد متعال و کمال مطلق، معلولی یگانه، متکامل و متعالی صادر می شود و از آن جا که کثرات عالم و جسمانیات، صلاحیت ندارند که اول صادر و اول مخلوق باشند؛ پس وجود