دلایل عقلی و نقلی امامت و مهدویت صفحه 75

بودن صورت و ماده آن، به اثبات پیش فرض های آن نیز بستگی دارد. برهان یا براهینی که لزوم واسطه فیض را اثبات می کنند، سه پیش فرض عمده دارند که در این جا به صورت فشرده تبیین و اثبات می شوند و مشروح آن، به منابع مربوطه ارجاع می گردد.

پیش فرض اول: براهین اثبات وجود خدا، ثابت می کنند که مبدأ نخست، یگانه، بسیط، غیرمرکب و واجب الوجود است. چراکه در غیر این صورت، ممکن بوده و به دور یا تسلسل باطل می انجامد. هم چنین خداوند، از آن جا که یکتا و یگانه است، مرکب نیست؛ وگرنه نیازمند ما به الامتیاز می شد و موجود نیازمند، نمی تواند منشاء پیدایش هستی باشد.(1)

پیش فرض دوم: از وجود واحد بسیط، تنها یک معلول صادر می شود؛ چراکه لازمه صدور دو اثر (معلول) از چنین واحدی، این است که در فاعل واحد، دو اقتضا و دو جهت باشد؛ چون صدور هر اثر، به دنبال یک خواهش و یا اقتضا در فاعل، اتفاق می افتد؛ وگرنه ترجیح بلا مرجح خواهد شد. پس در علت، وجود اقتضای جداگانه ای برای هر معلول، حتمی است. حال، اگر از واحد بسیط، معلول های متعدد صادر شود، آن واحد دارای جهاتی خواهد شد؛ چون جهتی که معلول «الف» را آفریده، غیر از جهتی است که معلول «ب» را آفریده است و حال آن که در پیش فرض نخست ثابت شد که مبدأ اول، بسیط من جمیع الجهات است.(2) ابوالحسن عامری نیز پس از توضیح وحدت و بساطت حق تعالی می گوید: «اما فیضان او یکی بیش نیست».(3)

لازم به ذکر است، استدلالی که بر اثبات مفاد قاعده الواحد گفته شد،

1- صدرالدین، الشواهد الربوبیه، ص37 و 141.
2- سهروردی، هیاکل النور، ص85؛ دوانی، شواکل النور، صص 182 _ 181؛ ابن حمزه، مصباح الانس، ص69 و فیاض لاهیجی، گوهر مراد، ص290.
3- عامری، رسایل ابوالحسن عامری، صص 121 _ 120.