قاعده لطف و اثبات وجود امام حی صفحه 153

جاری است.(1) همچنین نباید از نظر دور داشت که اگر امامت دارای مفسده باشد، دیگر میان عقلی و نقلی بودن آن فرقی نیست و وجوب سمعی آن نیز زیر سؤال رفته، باطل خواهد بود(2) و نه تنها خدا نباید آن را واجب کند؛ بلکه باید مردم را از آن نهی کند.(3)

مرحوم شیخ طوسی این مطلب را با توجه به غیبت امام مطرح کرده که صرف ادعای وجود قبح، کافی نیست؛ بلکه باید تبیین شود؛ به علاوه، وجوه قبح، در اموری مانند ظلم و فساد و جهل و کذب و مفسده است که این ها منتفی است؛(4) یعنی در امامت و غیبت، این امور وجود ندارد.

مرحوم خواجه طوسی در بیانی بسیار موجز می گوید: «و المفاسد معلومه الانتفاء».(5)

ابن میثم بحرانی در تبیین عدم مفسده در امامت می گوید:

نزدیکی مکلفان به طاعت و دوری آن ها از معصیت، بر اساس اراده خداوند و هدف از تکالیف است؛ از این رو، اگر مفسده ای باشد، مستلزم آن خواهد بود که خداوند اراده مفسده داشته باشد و این، باطل است.(6) همچنین ما می دانیم امام مفسده ندارد، مگر آنکه عادل و معصوم نباشد و قدرت و مال و لشکر را در ظلم و ستم و هوای نفسانی خود به کار برد و ما عصمت را از این جهت شرط می دانیم.(7)

مرحوم علامه حلی در بیانی می گوید:

مفاسد، مشخص و محصور است و بر ما نیز معلوم بوده و واجب است از آن ها اجتناب کنیم؛ زیرا ما مکلف هستیم و تکلیف نیز فقط بر معلوم امکان دارد؛ بنابراین، لطف امامت، مشتمل بر مفسده نبوده، بر خداست که امام را نصب کند؛ به علاوه، اگر مفاسد، لازمه امامت باشد، از آن جدا نمی شود و این باطل است؛ با توجه به کلام

1- قزوینی، سید امیرمحمد، الآلوسی و التشیع، ص356.
2- علامه حلی، مناهج الیقین، ص444؛ مقدس اردبیلی، الحاشیه علی إلهیات الشرح الجدید للتجرید، ص194.
3- بیاضی، الصراط المستقیم، ج 1، ص69.
4- شیخ طوسی، کتاب الغیبه، ص7.
5- طوسی، خواجه نصیرالدین، تجرید الاعتقاد، ص221.
6- بحرانی، ابن میثم، قواعد المرام فی علم الکلام، ص116.
7- شعرانی، ابوالحسن، شرح فارسی تجرید الاعتقاد، ص508.