امامت (1): سیری در مبانی و مسایل کلامی امامت عامه صفحه 116

آفرینش انسان نیز حصول ارواح انسانی و خلافت الهی در زمین است(1) که قرآن می فرماید: {إِنِّی جاعِلٌ فِی الْأَرْضِ خَلیفَهً …}.(2)

صدر آیه می فرماید: کسی را که شما و پیشینیان شما را خلق کرد، بندگی کنید؛ (خلقت شما برای عبودیت است) و ذیل آیه می فرماید: «زمین و آسمان و باران و میوه ها را برای شما خلق کردیم، تا موحد باشید»؛ یعنی خلقت سایر اشیا برای انسان و خلقت انسان برای عبودیت موحّدانه است.

شهید مطهری می فرماید:

ما هرگز در قرآن به این منطق برخورد نمی کنیم که انسان آفریده شده است که هر چه بیشتر بداند و هر چه بیشتر بتواند تا این که وقتی انسان دانست و توانست، خلقت به هدف خود رسیده باشد؛ بلکه انسان آفریده شده است که خدا را پرستش کند و پرستش خدا، هدف است… طبعاً به این معنا در منطق اسلام، هدف اصلی از زندگی، جز معبود چیز دیگری نمی تواند باشد؛ یعنی قرآن می خواهد انسان را بسازد و می خواهد به او هدف و آرمان بدهد و هدف و آرمانی که اسلام می خواهد بدهد. فقط خدا است و بس.(3)

مرحله دوم: نقش امام در فلسفه خلقت از نظر قرآن

از آنچه بیان شد اولاً فلسفه خلقت جهان روشن شد که مقدمه رسیدن انسان به کمال مطلوب است و ثانیاً فلسفه خلقت انسان روشن شد که باید از جهان و موجودات در جهان و عمر و نیروهای درونی مانند عقل، و امدادهای بیرونی مانند وحی و انبیا و امامان و دیگر مواهب بهره گیرد و خود را از خاک به افلاک، به حیات معقول، به سعادت ابدی و به کمال مطلوب برساند. پس انسان در عالم هستی، مسافر راه است که همواره به سوی مقصد حرکت می کند. فلسفه خلقت او، حرکت و رسیدن به مقام عبداللهی است. هر روز چندین بار، نشانه راه مسقیم را می گیرد {اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِیم} و از جانب خداوند هم

1- راغب اصفهانی، حسین بن محمد، تفصیل النشأتین (فلسفه آفرینش)، ص73.
2- بقره: 30.
3- مطهری، مرتضی، تکامل اجتماعی انسان، ص76.