امامت (1): سیری در مبانی و مسایل کلامی امامت عامه صفحه 15

در رابطه با دسته دوم می فرماید:

{وَ جَعَلْناهُمْ أَئِمَّهً یدْعُونَ إِلَی النَّار}؛(1) ما آن قوم را پیشوایان ضلالت و دعوت کننده به آتش قرار دادیم.

و در بعضی از آیات امام، هم شامل پیشوایان حق می شود و هم پیشوایان باطل:

{یوْمَ نَدْعُوا کُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِم}؛ روزی که هر گروهی از مردم را به نام پیشوایا نشان می خوانند(2)

معنای اصطلاحی امامت

قبل از ورود در بحث و تحلیل و تبیین امامت، لازم است ابتدا تعریف از امامت را از نگاه فریقین ارائه دهیم؛ زیرا بررسی امامت، بدون این تعریف ها ممکن نیست. ابتدا چیستی امامت را در نگاه شیعه امامیه و اهل سنت مورد مطالعه قرار داده، سپس با دقت در این واژه ها به تبیین و بررسی آن می پردازیم:

امامت در نگاه امامیه

امامت در تفکر شیعه، یک امر عادی و دنیوی نیست. به عبارت دیگر فقط یک مقام سیاسی و حاکمیتی نیست که در دایره فقه محدوده شده باشد؛ بلکه امامت در اندیشه شیعه امامیه از جایگاه بسیار رفیعی برخوردار است: به ویژه جایگاه الاهی و ارتباط ماورائی آن قابل توجه است. برای تبیین اندیشه امامیه، ابتدا تعاریفی را که از امامت ارائه شده است مطرح می کنیم:

1. شیخ صدوق (م381ق)

لانَّ الامامه إنما هی مشتقه من الائتمام بالإنسان و الائتمام هو الاتباع و الاقتداء و العمل بعمله و القول بقوله... و یحب أن یعتقد أنه یلزمنا من طاعه النبی صلی الله علیه و آله و سلم و اَنَّ کل فضل آتاه الله (عزّوجل) بنبیه فقد آتاه الله الإمام اِلّا النّبوه؛(3) امامت از ائتمام است و ائتمام، تبعیت کردن و اقتدا کردن است؛ به گونه ای که بر طبق علم او عمل کردن و

1- قصص : 41.
2- اسراء: 71.
3- شیخ صدوق، محمد بن علی، معانی الاخبار، ص69.