امامت (1): سیری در مبانی و مسایل کلامی امامت عامه صفحه 17

خارج می کند. نتیجه آنکه فی دار التکلیف، بیان گر نیابی بودن امامت نسبت به پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم است.(1)

6. ابن میثم بحرانی (م679ق)

الامامه رئاسۀ عامۀ لشخص من الناس فی امور الدین و الدنیا بالاصاله؛(2) امامت، رهبری عمومی در دین و دنیا برای شخص خاصی از مردم در امور دین و دنیا، بالاصاله است.

7. علامه حلی (م726ق)

الامام هو الانسان الذّی له الرئاسه العامه فی امور الدین و الدنیا بالأصاله فی دار التکلیف؛(3) امام، کسی است که برای او ریاست گسترده ای در تمام امور دین و دنیا هست که این ریاست، از دو ویژگی برخوردار است؛ یکی بالاصاله بودن نه نیابی، و دیگری در دار التکلیف بودن.

8. فاضل مقداد (م826ق)

هی رئاسه عامه فی الدین و الدنیا لشخص انسانی خلافه عن النبی صلی الله علیه و آله و سلم؛(4) امامت، ریاست گسترد ه در امور دین و دنیا است برای شخصی خاص به عنوان جانشینی از جانب پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم.

در نگاه فاضل مقداد، قید «لشخص انسانی» یا «لشخص من الاشخاص» که علامه حلی مطرح نمود، در حقیقت دو نکته را مطرح می کند؛ اول این که امامت منصبی است از ناحیه پیامبر و خداوند و دوم این که در هر زمانی بیش از یک امام نخواهیم داشت.(5)

9. عبدالرزاق لاهیجی (م1072ق)

ریاست عامه مسلمین در امور دنیا و دین بر سبیل خلیفه بودن و نیابت از پیغمبر.(6)

1- ربانی گلپایگانی، علی، امامت در بینش اسلامی، ص26.
2- بحرانی، ابن میثم، قواعد المرام فی علم الکلام، ص74.
3- حلی، حسن بن یوسف، الألفین فی امامه مولانا امیرالمؤمنین علیه السلام، ص12.
4- سیوری، فاضل مقداد، ارشاد الطالبین الی نهج المسترشدین، ص325.
5- ربانی گلپایگانی، علی، امامت در بینش اسلامی، ص27.
6- لاهیجی، عبدالرزاق، گوهر مراد، ص 461 و 462.