امامت (1): سیری در مبانی و مسایل کلامی امامت عامه صفحه 42

انسان برای رسیدن به مقام امامت و خلافت الهی ابتدا باید اسماء حسنای الهی را یاد گیرد و درک درستی از معانی آن داشته باشد و سپس حقایق آن معارف را در جان و روح خود پیاده کند تا سیراب به معارف حقّه الهیه گردد. علامه طباطبایی رحمه الله می فرماید:

استحقاق حضرت آدم به عنوان خلیفه خداوند متعال در اثر آگاهی او از اسماء الهی می باشد. از طرف دیگر در احراز مقام امامت استعداد ذاتی و صفا و نورانیت باطنی لازم است و هر کس نمی تواند به این مقام شامخ مفتخر گردد، به همین جهت حضرت ابراهیم ابتدا با چشم باطن ملکوت آسمان و زمین را مشاهده نمود و به مرتبه یقین رسید، سپس به واسطه ابتلاء به آتش نمرود و داستان ذبح اسماعیل مورد آزمایش قرار گرفت و قابلیت او به اثبات رسید و از جانب خدا وحی شد که تو را به مقام امامت ارتقا دادیم.(1)

در جمع بندی می توان گفت اگرچه دو واژه امام و خلیفه از حیث لغت دارای معنای متفاوتی می باشند و یا نگرش برخی علمای اهل سنت نسبت به معنای خلافت غیر از معنای شیعه است، اما به نظر می رسد با تأمل به موارد فوق بین دو واژه امامت و خلافت یا امام و خلیفه نباید تفاوتی قائل شد و بر اساس قول صواب هر دو واژه بر یک حقیقت واحده دلالت دارند و نمی توان از منظر قرآن کریم بین آنان تفکیک قائل شد.

ابعاد امامت از نگاه شیعه

اشاره

بعضی تصوّر می کنند که مسئله امامت و جانشینی از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و این که حکومت و زمامداری حق چه کسی بوده، تنها ارزش اعتقادی و تاریخی دارد و هیچ گونه ارزش عملی بر آن مترتب نیست؛ چون عقربه زمان به عقب برنمی گردد و حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام و خلفا، دیگر زنده نمی شوند تا مردم در معرض آزمایش قرار گیرند؛ پس جنبه اثباتی مسئله امامت، بسیار ضعیف است و با توجه به جنبه های قوی منفی آن و پرهیز از اختلاف و تفرقه، مناسب است از طرحش خوداری شود.

چنین برداشتی از مسئله امامت، کاملاً اشتباه و غلط است. این گونه نیست که شیعه و