امامت (1): سیری در مبانی و مسایل کلامی امامت عامه صفحه 71

سزاوار باز می گردد و از آن گرفته شده است.(1)

پس امام یعنی ولی الله یا ولی امر یا سرپرست مردم و این فلسفه حقیقی حضور امام درجامعه است حال چه آشکار و حاضر باشد و چه پنهان و پوشیده در هر حالی جامعه بشر، خالی از ولی و حجت و امام در جامعه نخواهد بود.

انواع ولایت

اشاره

ولایت، از منظرهای مختلف، دارای انواع و اقسامی است؛ برای مثال، تقسیم ولایت به ولایت تکوینی و تشریعی و ولایت خدا، ولایت طاغوت و ولایت عطایی، ولایت کسبی و ولایت عام، ولایت خاص. اینک به برخی اشاره می کنیم:

یک. ولایت تکوینی و ولایت تشریعی

اشاره

یکی از مهم ترین تقسیماتی که از ولایت مطرح است، تقسیم ولایت به تکوینی و تشریعی است. شاید بتوان گفت یکی از مهم ترین مباحث در حوزه معارف امامت و ولایت می باشد؛ لذا ابتدا لازم است تعریفی از هریک ارائه شود.

ولایت تکوینی

اشاره

مقصود از ولایت تکوینی، این است که فردی بر اثر پیمودن راه بندگی، آنچنان کمال و قرب معنوی بیابد که به فرمان و اذن الهی بتواند در جهان و انسان تصرف کند. ولایت تکوینی برخلاف ولایت تشریعی، کمال و واقعیتی اکتسابی است و راه کسب برخی مراتب آن به روی همه باز است؛ ولی مقاماتی که در ولایت تشریعی به دست می آید، همگی موهبت خداوندی است که پس از وجود یک سلسله زمینه ها، جز خواست خدا چیزی در آن دخالت ندارد. ولایت تکوینی یک کمال روحی و معنوی است که در سایه عمل به نوامیس الاهی و قوانین شرع، در درون انسان پدید می آید و سرچشمه مجموعه ای از کارهای خارق العاده می شود.(2)