امامت (1): سیری در مبانی و مسایل کلامی امامت عامه صفحه 77

هستند؛ اگر چه برخی تلاش کردند منکر ولایت تکوینی آنان شوند(1) و این، برخلاف نصوصی است که از ناحیه پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و اهل بیت علیهم السلام به ما رسیده است.

مؤید این مطلب، روایتی است که از ناحیه حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام وارد شده است:

وَ اللَّهِ مَا قَلَعْتُ بَابَ خَیبَرَ وَ رَمَیتُ بِهِ خَلْفَ ظَهْرِی أَرْبَعِینَ ذِرَاعاً بِقُوَّهٍ جَسَدِیهٍ وَ لَا حَرَکَهٍ غذَائِیهٍ لَکِنِّی أُیدْتُ بِقُوَّهٍ مَلَکُوتِیهٍ وَ نَفْسٍ بِنُورِ رَبِّهَا مُضِیئَه؛(2) قسم به خداوند، کندن دروازه خیبر و انداختن آن به چهل متری به واسطه قوه جسمی و رژیم غذایی نبود؛ بلکه این عمل را من به واسطه قوه ملکوتی و نفس شعله ور به نور الهی انجام دادم.

برای توضیح بیشتر، لازم است دلائلی بر ولایت تکوینی امامان علیهم السلام اقامه کنیم تا روشن شود این امر،

به پیامبران اختصاص ندارد:

اوّلاً. ولایت تکوینی رهاورد قرب الهی

ولایت تکوینی - به معنای امکان دخل و تصرف ولی در تکوینیات با اذن الهی - به پیامبران و حتی امامان اختصاص ندارد؛ چرا که چنین ولایت و قوه ای محصول تکامل نفس انسانی و تهذیب آن با صفات کمالی است. انسان های کامل، به نسبت مراتب کمالی نفسشان می توانند در جهان تصرفاتی نمایند و به تعبیری از آنان اعمال خارق العاده و به اصطلاح کلامی «کرامت» صادر شود. بر قرب الهی انسان و کسب فیوضات الهی در روایات نیز تأکید شده است.(3) در روایت قدسی وارد شده است:

لا یزال العبد یتقرب الی بالنوافل حتّی احْببتُهُ فاذا اَحْبَبُهُ کنتُ سَمْعَهُ و بصرَه و لسانَهُ و یدَهُ و رِجْلَهُ ففی یسمع و بی یبصر و بی ینطق و بی یبطش و بی یمشی؛(4) عبد، با

1- برخی ولایت باطنی و تکوینی امامان را انکار کرده، و آن را به محی الدین عربی و سید حیدر آملی نسبت می دهند که سرانجام در قرن یازدهم در مکتب فلسفی صدر المتألهین، نظریه موسوم به «ولایت تکوینی» بنیاد نهاده شد (مکتب در فرایند تکامل، ص71).
2- شیخ صدوق، محمد بن علی، امالی، ص514، ح10.
3- قدردان قراملکی، محمدحسن، امامت، ص492.
4- کلینی، کافی، ج2، ص352.