امامت (1): سیری در مبانی و مسایل کلامی امامت عامه صفحه 79

که ما او را بر زمین، تمکین و قدرت بخشیدیم و فلسفه وجودی هر شیئ را در اختیار او قرار دادیم؛ برای مثال، می توانست در زمان بسیار کوتاه از شرق به غرب برود. قرآن در این زمینه می فرماید: {إِنَّا مَکَّنَّا لَهُ فِی الْأَرْضِ وَآتَینَاهُ مِن کُلِّ شَیءٍ سَبَبًا}.(1)

4. قرآن در مواردی از برخی افراد نظیر مادر حضرت موسی، حضرت مریم و لقمان و...(2) نیز به عنوان انسان های کاملی یاد می کند که دارای کرامات و افعال خارق العاده ای بودند.(3)

در یک جمع بندی کوتاه می توان گفت ولایت تکوینی به میزان قرب و کسب کمالات الاهی دارد و به میزان بندگی می توانند کارهای بزرگ و کراماتی داشته باشند. این ولایت تکوینی، اولاً منحصر به پیامبران نیست و ثانیاً همانطور که قبلاً گذشت انحصار به امامان معصوم ندارد؛ بلکه افراد غیرمعصوم که در طریق الاهی گام بردارند و در پرتو عمل به دستورات ذات اقدس الاهی، عبد باشند و به مراتب کمال روحی و معنوی دست یابند، می توانند در عالم هستی تصرف کرده، دارای ولایت تکوینی باشند.

ولایت تشریعی

اشاره

شکی نیست ولایت حقیقی بر تشریع احکام و جعل قوانین و نظامات عبادی، معاملاتی، مالی، اقتصادی، سیاسی، قضایی، کیفری، اجتماعی و احوال شخصی و تعلیم و تربیت و امور دیگر، فقط و فقط به ذات حضرت حق - عزّ اسمه - اختصاص دارد و خداوند متعال را در این مورد نیز شریک و عدیل و همتایی نیست.(4)

مقصود از «ولایت تشریعی» مقام و منصب قانونی است که از طرف خداوند به فردی از افراد، به عنوان یک مقام رسمی عطا شده است؛ به عبارت دیگر، ولایت تشریعی، مقام و منصب قراردادی است که به سبب اداره شئون اجتماعی، به گروه برگزیده ای از جانب خداوند داده می شود؛ مانند نبوت، و مقام زعامت و... در مقابل آن، «ولایت تکوینی» است

1- کهف: 84.
2- آل عمران: 38؛ نمل: 41؛ مریم: 25؛ کهف: 66.
3- قدردان قراملکی، محمدحسن، امامت، ص494.
4- صافی گلپایگانی، لطف الله، ولایت تکوینی و ولایت تشریعی، ص111.