امامت (1): سیری در مبانی و مسایل کلامی امامت عامه صفحه 8

سکوت را می شکست؛ در حالی که علی علیه السلام در این سال ها فقط سکوت کرد.(1) این حرف را متأسفانه برخی روشنفکران غرب زده معاصر هم در کتاب های خود آورده اند.(2) یکی دیگر از اشکالاتی که مطرح می کنند - با این که در سیره رفتاری حضرت می توان جواب را دریافت - این است که اگر نص بر امامت حضرت علی علیه السلام بود، چرا حضرت بعد از شش ماه، بیعت با ابوبکر را پذیرفت و با او بیعت کرد؛ اگر چه برخی تصریح کردند که این بیعت، ظاهری بود و باطنی نبود.(3) اشکال دیگر، این که اگر خلافت خلفای سه گانه، غاصبانه و ظالمانه بوده و خلافت، حق مسلم حضرت علی علیه السلام بود، چرا حضرت با خلفای وقت همکاری می کرد؟(4) این افراد تلاش می کردند اصل نصوص را انکار کنند. عده ای نیز راه دیگری را پیش گرفتند و آن این که وجود نصوص را در مورد حضرت علی علیه السلام پذیرفتند؛ لیکن در دلالت آن تردید نموده، کوشیدند آن ها را توجیه و یا تأویل کنند. این دیدگاه عمده معتزلی ها به ویژه ابن ابی الحدید معتزلی است.(5) برخی روشنفکران معاند هم چنین نظری دارند.(6)

در این کتاب تلاش شده در قبال این اشکالات پاسخ های منطقی، با تأکید بر ادلّه عقلی و نقلی ارائه گردد.

2. عدم محدودیت پیشینه و تاریخچه این بحث به یک مقطع خاص

با توجه به این که بسیاری معقتدند مسأله امامت، اولین مسأله کلامی بوده است، باید توجه داشت در بحث مصداق شناسی امامت یا همان امامت خاصه (شخصیت شناسی جانشین

1- فخر رازی، الاربعین، فصل4، ص76؛ تفتازانی، شرح مقاصد، ج5، ص262؛ روزبهان، دلائل الصدق، ج2، ص21 و 33.
2- حائری یزدی، حکمت و حکومت، ص144؛ قبانچی، احمد، خلافه الامام علی بالنص او بالنصب، ص22.
3- اشعری، ابوالحسن، الأبانه، ص148؛ بغدادی، اصول الدین، ص149.
4- تاریخ کامل، ج2، ص344؛ تاریخ ابن خلدون، ج2، ص91؛ تاریخ طبری، ج2، ص611.
5- ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج2، ص296 و ج19، ص306.
6- الکاتب، احمد، تطور الفکر السیاسی الشیعی، ص21؛ حیدر علی قلمداران، شاهراه اتحاد، ص95 و 96؛ قبانچی، احمد، خلافه الامام علی بالنص او النصب، ص136.