امامت (1): سیری در مبانی و مسایل کلامی امامت عامه صفحه 85

و خداوند متعال مستند است. امام صادق علیه السلام فرمودند: «لَوْ أَنَّا حَدَّثْنَا بِرَأْینَا لَضَلَلْنَا کَمَا ضَلَّ مَنْ کَانَ قَبْلَنَا، وَ لَکِنَّا حَدَّثْنَا بِبَینَهٍ مِنْ رَبِّنَا، بَینَهَا لِنَبِیهِ فَبَینَهَا لَنَا»(1) این حدیث بیان می کند که ائمه علیهم السلام در بیان خودشان مستقل نیستند؛ بلکه کلام ایشان، مستند به کلام خداوند تبارک و تعالی، یا مستند به کلام پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم می باشد.

البته برخی علمای شیعه امامیه فی الجمله به حق تشریع ائمه علیهم السلام اعتقاد دارندکه می توان از مرحوم کلینی(2) یا صاحب بصائر الدرجات،(3) صاحب حدائق،(4) محقق اصفهانی،(5) علامه مظفر،(6) و بالاخره می توان از شهید مطهری نام برد. شهید مطهری در کتاب ارزشمند امامت و رهبری می گوید:

آنچه در قرآن نبود، از پیغمبر سؤال می کردند. مسأله این است که آیا هرچه اسلام می خواسته از احکام و دستورات و معارف بیان کند، همان است که در قرآن آمده و خود پیغمبر هم به عموم مردم گفته است یا نه؟ آنچه پیغمبر برای عموم مردم گفته، قهراً زمان، اجازه نمی داد که تمام دستورات اسلام باشد... اسلام را فقط پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم به بشر رساند و خداوند هم آنچه از اسلام را که باید گفته بشود به پیغمبر گفت. این طور نیست که قسمتی از دستورات اسلام نگفته به پیغمبر مانده باشد؛ ولی آیا از

1- بروجردی، حسین، جامع احادیث الشیعه، ج1، باب4، ابواب المقدمات، حدیث9.
2- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج1، ص266 و یا 268.
3- «اِن ما فوّض الی رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم قد فرض الی الائمه:»؛ (صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات، باب5 از جز هشتم، باب تفویض).
4- «بل یکن الجواب من الاخبار من ائمه علیهم السلام قد فوّض الیهم کما فوّض الی رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم»؛ (بحرانی، یوسف بن احمد، الحدائق الناضره، ج12، ص357).
5- «و النبی و الائمه لهم الولایه المعنویه و التشریعه السلطنه الباطنیه علی جمیع الامور التکوینیه و الشریعه فکما انهم مجاری الفیوضات النکوینیه کذلک مجاری الفیوضات التشریعه فهم وسایط التکوین و التشریع»؛ (محقق اصفهانی، محمدحسین، حاشیه المکاسب، ج2، ص378).
6- «ان الائمه من آل البیت لیسواهم من قبیل الرواه عن النبی و المحدثین لیکون قولهم حجه من جهه انهم ثقاه فی الروایه بل لانهم هم المنصوبون من الله تعالی تدل علی لسان النبی صلی الله علیه و آله و سلم لتبلیغ الاحکام الواقعیه فلا یحکون اِلّا عن الاحکام الواقعیه عند الله بیانهم للاحکام من نوع روایه السنه و حکایتها و لا من نوع الاجتهاد فی الرأی و الاستنباط من مصادر التشریع بل هم انفسهم مصدر للتشریع فقولهم سنه لاحکایه السنه»؛ (مظفر، محمد رضا، اصول الفقه، مباحث الحجه، باب السنه، ج2، ص418).