اصول دین و وسیله النجاه صفحه 13

آنان اقامه دلیل و برهان عقلی می نمود ند، و آن ها را با آن دلایل سرکوب می کردند، تا نتوانند از آن روگردان شوند. و آنان را به حکم عقل متوجه می نمودند که هیچ فعلی و عملی بدون فاعل و عامل امکان وقوع ندارد، چنان چه هیچ بنایی بدون بانی نمی شود.

آری؛ این آسمان و خورشید تابان و ماه فروزان و این زمین با وسعت و درخت و گل های زیبا، آثار علم و قدرت و حکمت پرودگار است. و خود خداوند در قرآن مجیدش همه را متوجه آثار وجود خود می کند، تا برای مؤمن قوت در ایمان و زیادی معرفت پدید آید و برای غیر مؤمن اتمام حجت گردد.

خلیفه پروردگار امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب† فرموده است:

بِصُنعِ اللهِ یُستَدَلُّ عَلَیهِ؛(1)

به آثار آفرینش بر وجود پروردگار استدلال می شود.

و از آن حضرت دربارۀ اثبات پروردگار سوال شد، فرمود:

سرگین شتر بر شتر، و آثار قدم بر صاحب قدم دلالت می کند. پس چگونه آسمان با این بلندی و عظمت و لطافت، و زمین با این بزرگی و کیفیت، بر وجود خدا دلالت نکند!(2)

و نیز آن حضرت فرمود:

نگاه نما به خورشید درخشان و ماه فروزان، و ستارگان نورافشان و درختان بارور و آب های خوشگوار، و سنگ های هنجار و ناهنجار، و در پی هم آمدن شب و روز، و چراغ های پر فروغ و جریان دریاها و زیادی آن ها و قُله بلند کوه ها و اختلاف زبان ها. پس وای بر کسی که تقدیر کننده و تدبیر نماینده این امور را انکار نماید.

آنان گمان می کنند مانند گیاه اند برای آن ها زارعی و برای صورت های مختلف آن ها صانعی نیست! آیا ساختمان بدون سازنده و جنایت بدون جنایت کار صورت وقوع به خود می گیرد؟!(3)

1- التوحید، ص35، ح2 (باب دوم)؛ بحارالأنوار، ج3، ص55، ح28 (باب سوم از کتاب التوحید).
2- جامع الأخبار، ص4؛ بحارالأنوار، ج3، ص55، ح27.
3- نهج البلاغه، خطبه 185، ص271؛ بحارالأنوار، ج3، ص26، ح1 (باب سوم از کتاب التوحید).