اصول دین و وسیله النجاه صفحه 17

سوم: اگر خدای دیگر می بود نظام خلق فاسد می شد؛ چنان چه فرموده:

]لَوکَانَ فیِهِمٰا آلِهَهٌ إِلَّا الله لَفَسَدَتٰا[؛(1)

اگر می بود در آن ها خدایانی جز خدا(ی واحد) هر آینه فاسد می شدند.

پس این نظام مرتب و منظم و حسن تدبیر در خلق، بر وحدت مدبر و خالق دلالت دارد.

چهارم: اگر خالق دیگر باشد و دو صانع فرض شود، خارج از سه حالت نیست:

1. هر دو ضعیفند.

2. یکی ضعیف ودیگری قوی است.

3. هر دو قوی و قدیم هستند.

در صورت اوّل و دوم روشن و آشکار است که شخص ضعیف خدا نیست. و اگر هر دو دانا و توانا و قدیم باشند، پس چرا یکی از آن دو دیگری را از کار بر کنار نمی کند تا منفرد شود؟ اگر نمی تواند ناتوان است، و ناتوان خدا نیست و اگر تواناست، باید نقص و ضعف را از خود دور سازد، چون شرکت نقص؛ و کمال در انفراد است.

بیانی دیگر در اثبات وحدانیت

اگر بر فرض غلط دو خدا فرض شود، این دو در مقام اراده آفرینش یا باید با هم اختلاف داشته باشند یا اتفاق.

اگر اختلاف داشته باشند مثلا یکی اراده می کند انسانی بیافریند، ولی دیگری چنین نخواهد این از سه صورت خارج نمی شود:

1. هر دو با هم می توانند مقصود خود را انجام دهند، که این تناقض و اجتماع نقیضین است و محال می باشد.

2. کسی که اراده آفرینش انسانی را دارد می تواند و دیگری که اراده نبود او را داشته نمی تواند، پس آن عاجز است و عاجز خدا نیست.

3. کسی که اراده آفرینش او را نموده نمی تواند، و دیگری که عدم او را اراده نموده می تواند، پس عجز اولی لازم می آید و عاجز خدا نیست.