کاوش هایی پیرامون ولایت صفحه 146

پرسش نامه ای برای تحقیق درباره اهمیت الهام در کشف و حل مشکلات علمی میان گروهی از دانشمندان شیمی پخش کردند که نتایج آن به صورت گران بهایی انتشار یافته است. یکی از دانشمندان مورد سؤال را این طور پاسخ داده است: «در اثر اشکالات و ابهام فراوان تصمیم گرفتم که دیگر به کلی، کار و تمام افکار مربوط به آن را کنار بگذارم. فردای آن روز در حالی که سخت مشغول کاری کاملاً از نوع دیگر بودم، یک باره (فکری ناگهانی) مانند جهش برق، در خاطرم خطور کرد و آن همان حل مسئله کار گذشته من بود که مرا به کلی مأیوس کرده بود».

نظیر این گزارش از هانری بوانکاره (1854-1912) ریاضی دان نامی فرانسه و بسیاری دیگر از دانشمندان طبیعی و ریاضی و فیزیک نقل شده است.

جالب توجه اینجا است بسیاری از الهام های علمی که سبب کشف واقعیتی پرارج شده است، نه تنها با اشتغال و تمرکز فکری دانشمندان در زمان فعالیتشان ارتباطی نداشته است، بلکه حتی با رشته تخصصی آنها نیز دارای رابطه نزدیک نبوده است. مظهر چنین الهام و اکتشافی کشف لوئی پاستور (1822-1895) دانشمند شیمی دان فرانسوی است که در شناخت میکرب موفق گردید.

الهام و اشراق مذهبی، معنی وسیع تری دارد که هرگز مخصوص به الهام های علمی نیست و اگر بسیاری از روان شناسان برای اثبات چنین واقعیتی روانی با الهام های علمی، استدلال می کنند، دلیل بر آن نیست که دست آفرینش این واقعیت را تنها به افراد نابغه داده است و در افراد دیگر پیدا نمی شود و اگر آنان از الهام های علمی دم می زنند، به خاطر این است که پیوند نزدیکی با دانشمندانی دارند که اکتشاف و اختراع خود را معلول الهام های روحی می دانند و کمتر تماس با روشندلان مذهبی پیدا می کنند، بالأخص گروه های غربی از روان شناسان و روانکاوان که بیشتر می کوشند اسرارآمیزترین واقعیت حیات انسانی را از طریق یک رشته علل