کاوش هایی پیرامون ولایت صفحه 183

آیه زیر است:

(قُلْ لا أَمْلِکُ لِنَفْسی نَفْعاً وَ لا ضَرا اِلاَّ ما شاءَ اللَّهُ وَ لَوْ کُنْتُ أَعْلَمُ الْغَیْبَ لاَسْتَکْثَرْتُ مِنَ الْخَیْرِ وَ ما مَسَّنِیَ السُّوءُ اِنْ أَنَا اِلاَّ نَذیرٌ وَ بَشیرٌ لِقَوْم یُؤْمِنُون)(1)

«بگو من مالک نفع و ضرر خویشتن نیستم، جز آنچه که خدا بخواهد. اگر غیب می دانستم، خیر بیشتری را جمع می کردم و هرگز مکروهی به من نمی رسید. من فقط بیم دهنده و بشارت دهنده برای گروه باایمان هستم».

با توجه به آیه نخستین، مفاد این آیه نیز روشن گردید، زیرا آیه از دو قسمت تشکیل یافته است. اینک بیان هدف هر دو فراز. قسمت اوّل جمله زیر است:

(قُلْ لا أَمْلِکُ لِنَفْسِی نَفْعاً وَ لا ضَرا اِلَّا ما شاءَ اللَّه)

«بگو من مالک نفع و ضرر خود نیستم جز آنچه خدا بخواهد».

هدف این فراز ابطال نظریه ای است که مشرکان درباره پیامبران فکر می کردند. آنان تصور می نمودند که پیامبران باید از یک قدرت وسیع و دامنه داری آن هم از پیش خود، بدون کسب از مقام ربوبی، برخوردار باشند و در پرتو آن قدرت بتوانند هر نوع چیزی را به سوی خود جلب و ضرری را دفع نمایند و از آینده خبر دهند.

پیامبر از طرف خدا مأمور گردید که برای کوبیدن یک چنین اندیشه سراسر شرک، هر نوع قدرت متکی به خویشتن را از خود نفی کند و بگوید که من از جانب خویش منهای قدرت الهی، مالک هیچ نوع نفع و ضرری نیستم مگر اینکه قدرتی از جانب او برسد و ما را یاری کند، چنان که می فرماید:

(قُلْ لا أَمْلِکُ لِنَفْسِی نَفْعاً وَ لا ضَرا اِلَّا ما شاءَ اللَّه)8.