1- الکافی 3/294 ح9 و 357 ح 6؛ التهذیب 2/345 ح 1433؛ من لایحضره الفقیه /233 ح 1031.
2- ای مشرکان آیا لات و عزّا (دو بت بزرگ خود) را و منات، سوّمین بت دیگرتان را دیدید که جمادی بی اثر است)؟ نجم/18 و 19.
3- این بتها، پرندگان زیبای بلند مقامی هستند که از آنها امید شفاعت می رود.
و مسلمانان نیز سجده کردند؛ سجده مسلمانان به دلیل اقتدا به او بود وامّا مشرکان از خوشحالی این که پیامبر داخل در دین آنها شده است، سجده کردند.(1) گفته اند: خداوند در این باره نازل کرده است: «و ما ارسلنا من قبلک من رسول و لا نبی الاّ اذاتمنی القی الشیطان فی امنیّته»(2)تمنّی کتاب اللّه اوّل لیله و آخره لاقی حمام المقادر
در اوّل شب کتاب خدا را تلاوت کرد و در آخر شب مرگ مقدّر را ملاقات کرد. ابن منظور در لسان العرب، مادّه «منی» این شعر را به حسّان نسبت نداده، بلکه آن را با دو لفظ یکی به صورت قبل و سپس چنین ذکر کرده است:
تمنی کتاب اللّه آخر لیله تمنّی
داودالزبور علی رسل
آخر شب کتاب خدا را تلاوت می کرد مانند خواندن داوود زبو را به آرامش و تأنّی.
منظورشان، در
قراءت او بود، و بر این مطلب به بیتی از شعر استشهاد کرده اند:
تمنّی کتاب اللّه یتلوه قائما
واصبح ظمآنا و مسّد قاریا.(3)
فصل 6
حدیث سهو النّبی در نماز میان فریقین مشهورتر از آن نیست که درباره حضرت یونس روایت کرده اند که گمان کرد خدا از پیروزی بر او
ص:115
1- در احکام القرآن 3/246 - 247 خبر جصّاص ذکر شده و صاحب کتاب آن را از ارزش و اعتبار انداخته و نیز قرطبی در تفسیرش 12/81 - 85، آن را آورده است.
2- حجّ /52، ما پیش از تو هیچ رسول و پیامبری نفرستادیم، مگر این که چون آیاتی برای هدایت خلق تلاوت می کرد، شیطان جنّ و انس در آن آیات الهی القاء دسیسه می کرد. شیخ طبرسی در مجمع البیان 4/9 در تفسیر آیه از قول سیّد مرتضی چنین می گوید: تمنّی در این آیه به معنای «تلاوت» است چنان که حسّان بن ثابت سروده است:
3- آرزو کرد کتاب خدا را ایستاده بخواند پس صبح کرد در حالی که تشنه بود و در حال قراءت بر بالش تکیه داشت.
عاجز است و نمی تواند بر او سخت بگیرد و این آیه قرآن را هم «فظنّ ان لن نقدر علیه»(1) بر آنچه روایت کرده و در باره او عقیده دارند، تفسیر و تأویل کردند.(2)
همچنین در بیشتر روایاتِ این گروه آمده است که حضرت داوود علیه السلام
رحمهم اللهپیامبر به همسر اوریا عاشق شد و با نیرنگ، شوهرش را کشت و زن او را به همسری خود در آورد.(3)
و نیز روایت کرده اند یوسف علیه السلام فرزند یعقوب علیه السلام تصمیم به زنا گرفت و به آن اقدام کرد(4) و امثال اینها.
دیگر از جمله روایات آنها تشبیه خداست به آفریدگانش و نسبت دادن ستمکاری به اوست در حکمش.(5)
پس ای برادر، بر شیخ که ما از او حکایت کردیم،(6) واجب است که به هر چه این اخبار(7) در بر دارد، ملتزم شود، تا به این سبب چنان که ادّعا می کند از غلوّ بیرون آید. حال اگر به این اخبار ملتزم شود، از اصل توحید و قانون شریعت بیرون رفته، و اگر این اخبار را ردّ کند اعتدال خود را