اثبات ولایت صفحه 298

لیکن، خداوند به ذات قدّوس خود، بدون احتیاج به اذن دیگری و بدون مادّه، خلق می کند و خلق کردن او نیز (همچون ذات مقدّسش) کیفیّت ندارد. امّا حضرت عیسی به اذن پروردگار و از مادّه طین (گِل) پرنده خلق می کرد.

خداوند، به ذات مقدّس خود، سلطان و فرمانده و ولیّ مخلوقات خود است. امّا سلطنت و ولایت پیغمبر و امام- که بندگانی مخلوق و محدودند- بر مخلوقات به جعل و احسان و اعطای پروردگار است و به آن اندازه که خدا خواسته است؛ چنان که اگر خداوند به آنان مرحمت نفرماید، به ذات خود هیچ ندارند.

پس اگر کسی این صفات را ذاتیِ مخلوق دانست، برای مخلوق، به صفات ربوبی قایل شده است.

ما بِکُمْ مِنْ نَعْمَهٍ فَمِنَ اللهِ وَ لا حَوْلَ وَ لا قُوَّهَ إلّا بِاللهِ؛ لا مَعَ اللهِ وَ لا مِنْ دُونِ اللهِ، بَلْ بِاللهِ الْعَلِیِّ الْعَظِیمِ.

معنای غلوّ

معنای غلوّ، چنان که از روایات شریفه و کلمات علمای اعلام استفاده می شود، ادّعای الوهیّت و ربوبیّت برای پیغمبر و امام است؛ چنان که نقل است شخصی خدمت پیغمبر صَلَّی اللهُ عَلَیْهِ وَ آلِه رسید و عرض کرد: اَلسَّلام عَلیکَ، یا رَبّی! حضرت فرمود: «خداوند تو را لعنت کند! پروردگار من و تو خداست».

نیز، آورده اند که عبدالله بن سبا با جمعی خدمت امیرالمؤمنین عَلَیْهِ السَّلام