- اشاره 5
- یک _ مفهوم ولایت 5
- الف) مفهوم شناسی 5
- 1. تعریف موضوع 5
- اشاره 5
- اشاره 5
- دو _ انتخاب 7
- سه _ انتصاب 7
- ب) تقریر دقیق «مسئله اصلی» 8
- ج) پرسش های فرعی 8
- 2. پیشینه تاریخی 9
- 3. نگاهی اجمالی به نظریه های طرح شده در پاسخ مسئله اصلی 12
- اشاره 12
- الف) ولایت، به طور مطلق انتصابی است 12
- ج) ولایت رسول خدا صلی الله علیه و آله [و ائمه اطهار علیهم السلام] انتصابی و در غیر آنها انتخابی است 13
- د) ولایت هم انتصابی و هم انتخابی است 13
- ب) ولایت، به طور مطلق انتخابی است 13
- الف) از نظر کلامی 14
- ب) از نظر فقهی 14
- اشاره 14
- ج) از نظر سیاسی 14
- 4. جایگاه موضوع 14
- د) از نظر حقوقی 15
- اشاره 16
- الف) مبادی خداشناختی 16
- اشاره 16
- یک _ توحید در ذات و فعل حق تعالی 16
- دو _ مالکیت حق تعالی 17
- سه _ حق بودن 18
- چهار _ ربوبیت 19
- پنج _ عدالت 20
- شش _ حکمت 20
- اشاره 21
- هفت _ رحمت 21
- ب) مبادی انسان شناختی 21
- یک _ فقر ذاتی انسان 21
- دو _ اختیار انسان 22
- سه _ تکلیف و مسئولیت انسان 23
- چهار _ امکان معرفت دینی برای انسان 23
- پنج _ نیاز به زندگی اجتماعی 24
- الف) از نظر اعتقادی 25
- 6. ضرورت بررسی مسئله «ولایت» 25
- اشاره 25
- ب) از نظر کلامی 26
- د) از نظر فقهی و حقوقی 27
- ج) از نظر فلسفه سیاسی 27
- الف) طرح مسئله 28
- اشاره 28
- اشاره 28
- 1. اثبات انتصابی بودن ولایت 28
- ب) برهان های انتصابی بودن ولایت 29
- الف) اسلام 31
- اشاره 31
- 2. ویژگی های عمومی ولیّ (حق تعالی به چه کسانی «ولایت» را تفویض می کند؟) 31
- ب) توانایی های لازم 32
- 3. شیوه های اعلام ولایت ولیّ 33
- الف) اثبات ولایت رسولان الهی 34
- 4. ولایت رسولان الهی 34
- اشاره 34
- ب) ادله خاص ولایت خاتم رسل، حضرت محمدبن عبداللّه صلی الله علیه و آله 36
- ج) گستره ولایت رسول خدا صلی الله علیه و آله 42
- الف) اثبات ولایت ائمه اطهار علیهم السلام 50
- 5. ولایت ائمه اطهار علیهم السلام 50
- اشاره 50
- ب) گستره ولایت ائمه اطهار علیهم السلام 56
- 6. ولایت فقیه 59
- اشاره 59
- اشاره 59
- یک _ ادله عقلی (مستقل و غیر مستقل) ولایت فقیه 59
- الف) ادله ولایت فقیه 59
- اول _ روایت عمربن حنظله 65
- اشاره 65
- دو _ ادله نقلی ولایت فقیه 65
- دوم _ توقیع شریف 67
- اشاره 71
- ب) منظور از فقیه جامع الشرایط 71
- شرایط رهبری 72
- اشاره 75
- یک _ گستره ولایت فقیه از نظر موضوع 75
- ج) گستره ولایت فقیه و منظور از اطلاق در عنوان «ولایت مطلقه فقیه» 75
- دو _ گستره ولایت فقیه از نظر تصمیم گیری 77
- سه _ گستره ولایت فقیه از نظر مکان 79
- چهار _ گستره ولایت فقیه از حیث زمان 81
- پنج _ گستره ولایت فقیه از نظر مولی علیهم 81
- اشاره 82
- د) برخی از شبهه ها و پاسخ آنها 82
- نگاهی اجمالی به انواع شبهه های ولایت فقیه 82
- اشاره 82
- یک _ شبهه محال بودن نصب عام 83
- سه _ شبهه محجور انگاری مولی علیهم 88
- 7. کارگزاران حکومتی در نظام ولایی انتصابی 88
- اشاره 88
- الف) کارگزاران منصوب ولی امر 88
- ب) کارگزاران منتخب مردم 90
- 1. برابری همه انسان ها و برتر نبودن ذاتی یکی بر دیگری 91
- اشاره 91
- 2. امانت انگاری قدرت 93
- 3. ابزارانگاری قدرت 95
- 4. قانون مندی و قانون مداری 96
- اشاره 98
- الف) اثر شرعی مقبولیت مردمی 98
- ب) مسئولیت همگانی و مشارکت سیاسی عمومی 101
- ج) نقش اساسی آرای مردمی 103
- د) نظارت عامه 105
- اشاره 106
- ه) تکلیف حکومت در برابر حقوق مردم 106
- یک _ گسترش عدالت 107
- دو _ گسترش و توسعه دین مداری و اخلاق و علم 108
- سه _ نظم و امنیت 108
- پنج _ آزادی و حدود آن در نظام ولایت انتصابی فقیه 109
- چهار _ ایجاد رفاه اجتماعی و اقتصادی، تأمین آزادی های مجاز و... 109
- یک _ آگاهی 112
- اشاره 112
- و) زمینه های لازم برای تحقق نقش مردم در ایجاد و بقای حکومت ولایی انتصابی 112
- دو _ آزادی 115
- سه _ امر به معروف و نهی از منکر 116
- چهار _ الگوی فرهنگی تولی و تبری 118
- اشاره 118
- وجوب تراحم بین مؤمنان 119
- وجوب برائت از کفار و منافقین 121
- 1. جایگاه ولایت فقیه در سیاست گذاری های کلان صدا و سیما 123
- اشاره 123
- 3. شیوه آشناسازی جوانان با ولایت الهی 126
- 4. فرهنگ سازی در زمینه ولایت فقیه 127
- 5. پیشنهادهای برنامه ای 130
- 6. پرسش های مردمی 131
- 7. پرسش های کارشناسی 132
علی علیه السلام در بیان حقوق امام بر مردم، نصیحت امام را نیز برمی شمارد و می فرماید: «وَ اَمّا حَقّی عَلیکُم فَالْوَفاءُ بِالْبیعهِ وَ النَّصیحَهُ فِی الْمَشهدِ وَ الْمَغیبِ... و اما حق من بر شما، وفای به بیعت و نصیحت در آشکار و پنهان و... است».(1)
رسول خدا صلی الله علیه و آله نیز می فرماید: «ثَلاثٌ لایَغلّ عَلیهِنَّ قَلبُ امرء مُسلمٍ... اَلنَّصیحَهُ لاَئمهِ الْمُسلمین...؛ سه چیز است که دل مرد مسلمان در آنها کینه روا نمی دارد:... نصیحت ائمه مسلمانان...».(2)
د) نظارت عامه
د) نظارت عامه
موضوع نظارت عامه در حاکمیت ولی فقیه اهمیت اساسی دارد؛ زیرا فقیه معصوم نیست و احتمال خطای وی و حتی احتمال از دست دادن شرایط ولایت وی منتفی نیست. با توجه به اینکه اصل تشکیل حکومت اسلامی و نارضایتی به حکومت طاغوت وظیفه عامه است، لازم است مردم نظارت دایم بر عملکرد ولی فقیه داشته باشند تا در صورت خطا، وی را از خطا بازدارند و در صورت از دست دادن شرایط ولایت، او را از مسند حاکمیت عزل کنند.
عبدالکریم سروش، نظارت عامه را یک حق غیر دینی خوانده است و می نویسد:
می پرسید که پس مجلس خبرگان به عنوان یک نهاد ناظر بر حاکم دینی، حق نظارت (یا تکلیف نظارت) خود را باید از کجا اخذ کند؟ جواب این است که این حق (یا تکلیف) از بالا رسنده نیست، بلکه خود مردم، به محض انسان بودن، از پیش خود واجد این حق هستند؛ یعنی این حق غیر دینی یا تکلیف غیر حکومتی برای مردم ثابت است که حاکمان
1- نهج البلاغه، خطبه 34.
2- شیخ صدوق، الخصال، مؤسسه نشر اسلامی، 1414 ه . ق، ص 150.