ولایت در اندیشه سیاسی اسلام صفحه 35

می نویسد: «رسول از آن جهت که رسول و مبلّغ امر خدای تعالی است، از خود امری ندارد تا اطاعت شود یا نافرمانی گردد».(1)

اطاعتی که در این حالت بر مردم واجب است، اطاعت از خداوند است و رسول تنها واسطه ابلاغ پیام اوست. آیه شریفه: «وَ إِنْ عَلیْکَ إلاَّ الْبَلاغُ؛ و جز رساندن پیام چیزی بر عهده تو نیست». (شورا: 48) و آیات دیگر مانند آن درباره همین مقام است.

حق تعالی در قرآن کریم از مقام دیگری نیز برای رسولان خود خبر داده و می فرماید: «وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ رَسُولٍ إلاّ لِیُطاعَ بَإِذْنِ اللّهِ؛ و رسولی را نفرستادیم، مگر اینکه به اذن خداوند اطاعت شود».(نساء: 64)

اطاعتی که در این آیه آمده است، غیر از اطاعتی است که ذکر شد. آن اطاعت، اطاعت از خداوند است و اطاعت از خداوند، نیاز به اذن خداوند ندارد، بلکه اذن خداوند در این باره ناممکن است؛ زیرا بنده زمانی به اذن خداوند توجه خواهد کرد که اطاعت از او را پذیرفته باشد. بنابراین، در این آیه، امر به اطاعت از رسول شده است، آن هم نه درمقام ابلاغ پیام خدا که اذن به آن بی معناست، بلکه در مقام دیگری است. به عبارت دیگر، رسول، حق امر و نهی بر مردم را دارد و مردم نیز باید اطاعت کنند. این مقام همان مقام ولایت است؛ زیرا رسول را اولی و سزاوارتر از خود مردم بر آنها می گرداند و حکم او را بر مردم از تصمیم آنها برای خودشان برتری می دهد.

هر یک از رسولان الهی که فرصت یافته اند، حکومت تشکیل داده اند؛ در