- اشاره 5
- یک _ مفهوم ولایت 5
- الف) مفهوم شناسی 5
- 1. تعریف موضوع 5
- اشاره 5
- اشاره 5
- دو _ انتخاب 7
- سه _ انتصاب 7
- ج) پرسش های فرعی 8
- ب) تقریر دقیق «مسئله اصلی» 8
- 2. پیشینه تاریخی 9
- 3. نگاهی اجمالی به نظریه های طرح شده در پاسخ مسئله اصلی 12
- الف) ولایت، به طور مطلق انتصابی است 12
- اشاره 12
- ج) ولایت رسول خدا صلی الله علیه و آله [و ائمه اطهار علیهم السلام] انتصابی و در غیر آنها انتخابی است 13
- ب) ولایت، به طور مطلق انتخابی است 13
- د) ولایت هم انتصابی و هم انتخابی است 13
- ب) از نظر فقهی 14
- 4. جایگاه موضوع 14
- ج) از نظر سیاسی 14
- الف) از نظر کلامی 14
- اشاره 14
- د) از نظر حقوقی 15
- اشاره 16
- یک _ توحید در ذات و فعل حق تعالی 16
- اشاره 16
- الف) مبادی خداشناختی 16
- دو _ مالکیت حق تعالی 17
- سه _ حق بودن 18
- چهار _ ربوبیت 19
- شش _ حکمت 20
- پنج _ عدالت 20
- اشاره 21
- یک _ فقر ذاتی انسان 21
- هفت _ رحمت 21
- ب) مبادی انسان شناختی 21
- دو _ اختیار انسان 22
- سه _ تکلیف و مسئولیت انسان 23
- چهار _ امکان معرفت دینی برای انسان 23
- پنج _ نیاز به زندگی اجتماعی 24
- 6. ضرورت بررسی مسئله «ولایت» 25
- الف) از نظر اعتقادی 25
- اشاره 25
- ب) از نظر کلامی 26
- ج) از نظر فلسفه سیاسی 27
- د) از نظر فقهی و حقوقی 27
- اشاره 28
- الف) طرح مسئله 28
- اشاره 28
- 1. اثبات انتصابی بودن ولایت 28
- ب) برهان های انتصابی بودن ولایت 29
- 2. ویژگی های عمومی ولیّ (حق تعالی به چه کسانی «ولایت» را تفویض می کند؟) 31
- اشاره 31
- الف) اسلام 31
- ب) توانایی های لازم 32
- 3. شیوه های اعلام ولایت ولیّ 33
- اشاره 34
- الف) اثبات ولایت رسولان الهی 34
- 4. ولایت رسولان الهی 34
- ب) ادله خاص ولایت خاتم رسل، حضرت محمدبن عبداللّه صلی الله علیه و آله 36
- ج) گستره ولایت رسول خدا صلی الله علیه و آله 42
- اشاره 50
- الف) اثبات ولایت ائمه اطهار علیهم السلام 50
- 5. ولایت ائمه اطهار علیهم السلام 50
- ب) گستره ولایت ائمه اطهار علیهم السلام 56
- 6. ولایت فقیه 59
- یک _ ادله عقلی (مستقل و غیر مستقل) ولایت فقیه 59
- الف) ادله ولایت فقیه 59
- اشاره 59
- اشاره 59
- اشاره 65
- اول _ روایت عمربن حنظله 65
- دو _ ادله نقلی ولایت فقیه 65
- دوم _ توقیع شریف 67
- اشاره 71
- ب) منظور از فقیه جامع الشرایط 71
- شرایط رهبری 72
- یک _ گستره ولایت فقیه از نظر موضوع 75
- اشاره 75
- ج) گستره ولایت فقیه و منظور از اطلاق در عنوان «ولایت مطلقه فقیه» 75
- دو _ گستره ولایت فقیه از نظر تصمیم گیری 77
- سه _ گستره ولایت فقیه از نظر مکان 79
- چهار _ گستره ولایت فقیه از حیث زمان 81
- پنج _ گستره ولایت فقیه از نظر مولی علیهم 81
- اشاره 82
- اشاره 82
- نگاهی اجمالی به انواع شبهه های ولایت فقیه 82
- د) برخی از شبهه ها و پاسخ آنها 82
- یک _ شبهه محال بودن نصب عام 83
- اشاره 88
- 7. کارگزاران حکومتی در نظام ولایی انتصابی 88
- الف) کارگزاران منصوب ولی امر 88
- سه _ شبهه محجور انگاری مولی علیهم 88
- ب) کارگزاران منتخب مردم 90
- 1. برابری همه انسان ها و برتر نبودن ذاتی یکی بر دیگری 91
- اشاره 91
- 2. امانت انگاری قدرت 93
- 3. ابزارانگاری قدرت 95
- 4. قانون مندی و قانون مداری 96
- اشاره 98
- الف) اثر شرعی مقبولیت مردمی 98
- ب) مسئولیت همگانی و مشارکت سیاسی عمومی 101
- ج) نقش اساسی آرای مردمی 103
- د) نظارت عامه 105
- اشاره 106
- ه) تکلیف حکومت در برابر حقوق مردم 106
- یک _ گسترش عدالت 107
- دو _ گسترش و توسعه دین مداری و اخلاق و علم 108
- سه _ نظم و امنیت 108
- پنج _ آزادی و حدود آن در نظام ولایت انتصابی فقیه 109
- چهار _ ایجاد رفاه اجتماعی و اقتصادی، تأمین آزادی های مجاز و... 109
- اشاره 112
- یک _ آگاهی 112
- و) زمینه های لازم برای تحقق نقش مردم در ایجاد و بقای حکومت ولایی انتصابی 112
- دو _ آزادی 115
- سه _ امر به معروف و نهی از منکر 116
- چهار _ الگوی فرهنگی تولی و تبری 118
- اشاره 118
- وجوب تراحم بین مؤمنان 119
- وجوب برائت از کفار و منافقین 121
- 1. جایگاه ولایت فقیه در سیاست گذاری های کلان صدا و سیما 123
- اشاره 123
- 3. شیوه آشناسازی جوانان با ولایت الهی 126
- 4. فرهنگ سازی در زمینه ولایت فقیه 127
- 5. پیشنهادهای برنامه ای 130
- 6. پرسش های مردمی 131
- 7. پرسش های کارشناسی 132
-1
به هر حال، دلایل ولایت اهل بیت علیهم السلام به قدری آشکار و فراوان است که مخالفان هم نتوانسته اند آنها را پنهان سازند و متکلمان شیعه معمولاً بیشتر ادله ولایت آن بزرگواران را از کتاب های روایی و تفسیر غیر شیعه بر می گیرند.
ب) گستره ولایت ائمه اطهار علیهم السلام
ب) گستره ولایت ائمه اطهار علیهم السلام
ائمه اطهار علیهم السلام به دلیل دارا بودن مقام امامت، همچون رسول خدا صلی الله علیه و آلهولایتی با گستره بسیار وسیع دارند، ولی چنان که در بحث گستره ولایت رسول خدا صلی الله علیه و آله آمد، موضوع بحث ما ولایت تشریعی است.
از آیات و روایت هایی که بر این موضوع دلالتی دارند، به سادگی می توان استنباط کرد که ولایت ائمه اهل بیت علیهم السلام نیز همچون ولایت رسول خدا صلی الله علیه و آله، عام و مطلق است. نخستین دلیل بر عام و مطلق بودن ولایت ائمه اهل بیت علیهم السلاماطلاق و عمومیت ادله اثبات ولایت آنان است، مانند اطلاق و عمومیت آیه اولی الامر و حدیث غدیر؛ زیرا در این ادله ولایت آنان نه قید دارد و نه تخصیص خورده است و قرینه ای نیز بر قید یا تخصیص در جای دیگر یافت نمی شود.
دلیل دوم در این مورد، روایت هایی است که به صراحت، حدود ولایت ائمه اهل بیت علیهم السلام را با حدود ولایت رسول خدا صلی الله علیه و آله برابر می دانند. امام صادق علیه السلاممی فرماید:
همانا خداوند، رسولش صلی الله علیه و آله را تربیت کرد تا بر آنچه خواست،
1- این روایت در کتاب های روایی بسیاری مشهور است. اگر چه متکلمان کمتر به آن توجه داشته اند.برای نمونه، به برخی از منابع این روایت اشاره می کنیم: اصول کافی، ج 1، ص 528 و ص 532؛ شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج 4، ص 180، مؤسسه انتشارات اسلامی، چ سوم، 1413 ه . ق؛ بحارالانوار، ج 36، صص 201 و 202؛ شیخ مفید، الارشاد، ج 2، ص 346، کنگره جهانی هزاره شیخ مفید، چ اول، 1413 ه . ق؛ امین الاسلام طبرسی، اعلام الوری، ص 386 و ص 394، دارالکتب الاسلامیه، چ سوم، بی تا؛ شیخ طوسی، الامالی، ص 291 دارلثقافه، چ اول، 1414 ه . ق؛ عمادالدین محمد بن ابی القاسم طبری، بشاره المصطفی، کتاب خانه حیدریه، چ دوم، 1383 ه . ق؛ تاج الدین شعیری، جامع الاخبار، ص 17 و 18 انتشارات رضی، چ سوم، 1363 ه . ش؛ شیخ صدوق، الخصال، ج 2، ص 477، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چ دوم، 1403 ه . ق؛ عیون اخبارالرضا، ج 1، ص 46 _ 47؛ شیخ طوسی، الغیبه، ص 139، مؤسسه معارف اسلامی، چ اول، 1411 ه . ق؛ شیخ مفید و الغیبه، ص 63، مکتبه الصدوق، 1397 ه . ق، بی جا؛ کمال الدین و تمام النعمه، ج 1، ص 264، ص 311 _ 313؛ علی بن عیسی اربلی، کشف الغمه، ج 2، صص 448 و ص 505؛ مکتبه بنی هاشمی، 1381 ه . ق؛ الجواهر السنیّه، صص 159 _ 164.