- اشاره 5
- یک _ مفهوم ولایت 5
- الف) مفهوم شناسی 5
- 1. تعریف موضوع 5
- اشاره 5
- اشاره 5
- دو _ انتخاب 7
- سه _ انتصاب 7
- ب) تقریر دقیق «مسئله اصلی» 8
- ج) پرسش های فرعی 8
- 2. پیشینه تاریخی 9
- 3. نگاهی اجمالی به نظریه های طرح شده در پاسخ مسئله اصلی 12
- الف) ولایت، به طور مطلق انتصابی است 12
- اشاره 12
- ج) ولایت رسول خدا صلی الله علیه و آله [و ائمه اطهار علیهم السلام] انتصابی و در غیر آنها انتخابی است 13
- ب) ولایت، به طور مطلق انتخابی است 13
- د) ولایت هم انتصابی و هم انتخابی است 13
- ب) از نظر فقهی 14
- ج) از نظر سیاسی 14
- 4. جایگاه موضوع 14
- اشاره 14
- الف) از نظر کلامی 14
- د) از نظر حقوقی 15
- اشاره 16
- یک _ توحید در ذات و فعل حق تعالی 16
- اشاره 16
- الف) مبادی خداشناختی 16
- دو _ مالکیت حق تعالی 17
- سه _ حق بودن 18
- چهار _ ربوبیت 19
- شش _ حکمت 20
- پنج _ عدالت 20
- اشاره 21
- یک _ فقر ذاتی انسان 21
- هفت _ رحمت 21
- ب) مبادی انسان شناختی 21
- دو _ اختیار انسان 22
- سه _ تکلیف و مسئولیت انسان 23
- چهار _ امکان معرفت دینی برای انسان 23
- پنج _ نیاز به زندگی اجتماعی 24
- الف) از نظر اعتقادی 25
- 6. ضرورت بررسی مسئله «ولایت» 25
- اشاره 25
- ب) از نظر کلامی 26
- ج) از نظر فلسفه سیاسی 27
- د) از نظر فقهی و حقوقی 27
- الف) طرح مسئله 28
- اشاره 28
- اشاره 28
- 1. اثبات انتصابی بودن ولایت 28
- ب) برهان های انتصابی بودن ولایت 29
- 2. ویژگی های عمومی ولیّ (حق تعالی به چه کسانی «ولایت» را تفویض می کند؟) 31
- اشاره 31
- الف) اسلام 31
- ب) توانایی های لازم 32
- 3. شیوه های اعلام ولایت ولیّ 33
- اشاره 34
- الف) اثبات ولایت رسولان الهی 34
- 4. ولایت رسولان الهی 34
- ب) ادله خاص ولایت خاتم رسل، حضرت محمدبن عبداللّه صلی الله علیه و آله 36
- ج) گستره ولایت رسول خدا صلی الله علیه و آله 42
- 5. ولایت ائمه اطهار علیهم السلام 50
- الف) اثبات ولایت ائمه اطهار علیهم السلام 50
- اشاره 50
- ب) گستره ولایت ائمه اطهار علیهم السلام 56
- اشاره 59
- 6. ولایت فقیه 59
- الف) ادله ولایت فقیه 59
- یک _ ادله عقلی (مستقل و غیر مستقل) ولایت فقیه 59
- اشاره 59
- اول _ روایت عمربن حنظله 65
- اشاره 65
- دو _ ادله نقلی ولایت فقیه 65
- دوم _ توقیع شریف 67
- اشاره 71
- ب) منظور از فقیه جامع الشرایط 71
- شرایط رهبری 72
- یک _ گستره ولایت فقیه از نظر موضوع 75
- اشاره 75
- ج) گستره ولایت فقیه و منظور از اطلاق در عنوان «ولایت مطلقه فقیه» 75
- دو _ گستره ولایت فقیه از نظر تصمیم گیری 77
- سه _ گستره ولایت فقیه از نظر مکان 79
- چهار _ گستره ولایت فقیه از حیث زمان 81
- پنج _ گستره ولایت فقیه از نظر مولی علیهم 81
- اشاره 82
- اشاره 82
- نگاهی اجمالی به انواع شبهه های ولایت فقیه 82
- د) برخی از شبهه ها و پاسخ آنها 82
- یک _ شبهه محال بودن نصب عام 83
- اشاره 88
- 7. کارگزاران حکومتی در نظام ولایی انتصابی 88
- الف) کارگزاران منصوب ولی امر 88
- سه _ شبهه محجور انگاری مولی علیهم 88
- ب) کارگزاران منتخب مردم 90
- 1. برابری همه انسان ها و برتر نبودن ذاتی یکی بر دیگری 91
- اشاره 91
- 2. امانت انگاری قدرت 93
- 3. ابزارانگاری قدرت 95
- 4. قانون مندی و قانون مداری 96
- اشاره 98
- الف) اثر شرعی مقبولیت مردمی 98
- ب) مسئولیت همگانی و مشارکت سیاسی عمومی 101
- ج) نقش اساسی آرای مردمی 103
- د) نظارت عامه 105
- اشاره 106
- ه) تکلیف حکومت در برابر حقوق مردم 106
- یک _ گسترش عدالت 107
- دو _ گسترش و توسعه دین مداری و اخلاق و علم 108
- سه _ نظم و امنیت 108
- چهار _ ایجاد رفاه اجتماعی و اقتصادی، تأمین آزادی های مجاز و... 109
- پنج _ آزادی و حدود آن در نظام ولایت انتصابی فقیه 109
- اشاره 112
- یک _ آگاهی 112
- و) زمینه های لازم برای تحقق نقش مردم در ایجاد و بقای حکومت ولایی انتصابی 112
- دو _ آزادی 115
- سه _ امر به معروف و نهی از منکر 116
- چهار _ الگوی فرهنگی تولی و تبری 118
- اشاره 118
- وجوب تراحم بین مؤمنان 119
- وجوب برائت از کفار و منافقین 121
- 1. جایگاه ولایت فقیه در سیاست گذاری های کلان صدا و سیما 123
- اشاره 123
- 3. شیوه آشناسازی جوانان با ولایت الهی 126
- 4. فرهنگ سازی در زمینه ولایت فقیه 127
- 5. پیشنهادهای برنامه ای 130
- 6. پرسش های مردمی 131
- 7. پرسش های کارشناسی 132
چنین احرازی نکرده است و تنها به مرجع تقلید خود اعتماد کرده است.
دو _ ادله نقلی ولایت فقیه
اشاره
دو _ ادله نقلی ولایت فقیه
برای اثبات ولایت فقیه به آیات و روایت های فراوانی استناد شده است. امام خمینی رحمه الله در مبحث ولایت فقیه کتاب البیع به روایت های بسیاری در این مورد استناد کرده است. در اینجا، برای رعایت اختصار، تنها به سه روایت در این باره استناد می کنیم:
اول _ روایت عمربن حنظله
اول _ روایت عمربن حنظله
از مهم ترین ادله نقلی بر ولایت فقیه، روایتی است که عمربن حنظله از امام صادق علیه السلامدرباره اختلاف هایی که بین شیعیان رخ می دهد، می پرسد که آیا آنان می توانند به سلطان یا قضات هر زمان مراجعه کنند؟ امام علیه السلامپاسخ می دهد که نمی توانند و حتی نمی توانند به حکم آنان، حق ثابت خود را نیز بگیرند. عمربن حنظله می پرسد: پس چه کنند؟ امام علیه السلاممی فرماید:
یَنْظُرانِ إِلی مَنْ کانَ مِنْکُمْ مِمَّنْ قَدْ رَوی حَدیثَنا وَ نَظَرَ فی حَلالِنا وَ حَرامِنا وَ عَرَفَ أَحْکامَنا فَلْیَرضُوا بِهِ حَکَما فَإِنّی قَدْ جَعَلْتُهُ عَلَیْکُمْ حاکِما فاذا حَکَمَ بِحُکْمِنا فَلَمْ یَقْبَلْهُ مِنْهُ فَإِنَّما اسْتَخَفَّ بِحُکْمِ اللّهِ وَ عَلَیْنا رَدَّ وَ الرّادُّ عَلَیْنا الرّادُّ عَلَی اللّهِ وَ هُوَ عَلی حَدِّ الشِّرکِ باللّهِ.(1)
بنگرند به کسی که از شما باشد؛ از آنان که حدیث ما را روایت می کنند و در حلال و حرام ما می نگرند و احکام ما را می شناسند. پس باید به او به عنوان حاکم رضایت دهند، همانا من او را بر شما حاکم قرار دادم، پس اگر او به حکم ما حکم کرد و آن حکم را یکی از شما از او نپذیرفت، حکم خدا
1- اصول کافی، ج 1، ص 54، ح 10؛ تهذیب الاحکام، ج 6، ص 302؛ ابن ابی جمهور الاحسایی، عوالی اللئالی، ج 4، ص 133، انتشارات سیدالشهداء علیه السلام، چ اول، 1405؛ الاحتجاج، ج 2، ص 355.