- مسلمانان در امام شناسی به سه طریق ره پیموده اند 1
- مصائب غفلت از آیات امامت و ولایت در قرآن 4
- اشاره 7
- اشاره 8
- تقریر استدلال شیعه 8
- محتوای آیه 9
- اشاره 10
- مقدمه اول: پایان بیان احکام اسلامی 10
- الف - در منابع اهل سنت 10
- اسباب نزول 12
- اولین و آخرین آیه قرآن 13
- صحابه و اهل سنت 14
- ب - پایان بیان احکام اسلامی در منابع شیعه 26
- مقدمه دوم: نزول آیه در حجه الوداع 30
- اشاره 30
- 1- نزول در روز جمعه در عرفات 30
- 2- نزول در شب جمعه 31
- اشاره 31
- نقد 32
- اشاره 42
- مقدمه سوم: برگزاری مراسم معارفه در غدیرخم 42
- شواهد وقوع مراسم غدیر 43
- اشاره 43
- 1- محدثان اهل سنت: 44
- 3- مفسران اهل سنت: 53
- 5- احتجاج به حادثه غدیر: 54
- 4- شعرای اهل سنت 54
- 1- فهم صحابه حاضر در جلسه 57
- مقدمه چهارم: اعلام ولایت و جانشینی بلافصل امام علی علیه السّلام در غدیر 57
- اشاره 57
- 3- مناشده به حدیث غدیر 58
- 2- عمامه گذاری علی علیه السّلام 58
- 4- نزول عذاب آسمانی 59
- اشاره 60
- الف: شاعران صحابی 60
- ب - شعراء تابعین 76
- دلالت حادثه غدیر بر جانشینی از دیدگاه اهل سنت 79
- اشاره 84
- اشاره 85
- 1 - مولا به معنای اولی نیست 85
- شبهات ادبی 85
- اشاره 85
- نقد 86
- 2 - مولی به معنای متصرف نیست 90
- اشاره 90
- اشاره 91
- نقد 91
- 3 - لزوم تغییر جمله 91
- نقد 92
- اشاره 95
- شبهات اسباب النزول 96
- 1 - عدم نزول آیه در غدیر: 96
- اشاره 96
- 2- ساختگی بودن روایات: 97
- اشاره 97
- نقد 98
- اشاره 101
- نصب نشدن امام علی علیه السّلام در غدیر 102
- اشاره 102
- شبهات حدیثی 102
- 1- بیان حدیث ثقلین: 103
- 4- اطلاق لقب وصی بر امام علی علیه السّلام: 104
- 2- تواتر حدیث غدیر: 104
- 3- کتاب شناسی حدیث «من کنت مولاه»: 104
- 7- عمامه گذاری امام علی علیه السّلام توسط رسول خدا صلی الله علیه وآله: 105
- 6- تبریک گفتن به امام علی علیه السّلام: 105
- 9- اختلاف قرائت در آیه تبلیغ: 106
- 8 - نزول آیات ولایت: 106
- 12- اعتراف صحابه: 107
- 11- احتجاج به نصب در غدیر: 107
- اشاره 116
- اشاره 117
- نقد 118
- اشاره 118
- الف - اعزام نکردن سپاه اسامه: 118
- ب - اقدامات مخالفان رهبری علی علیه السّلام 120
- اشاره 133
- 2- مبارزه اصحاب با مخالفان وصیت: 133
- نقد 134
- اشاره 136
- اشاره 137
- شبهات تاریخی 137
- 1 - عدم تقاضای اصحاب از رسول خدا صلی الله علیه وآله: 137
- نقد 138
- الف - روایات اهل سنت 139
- ب - روایات شیعه 140
- نقد 143
- اشاره 143
- کلام پایانی 146
- الف) منابع تفسیری / تفسیر و روش های تفسیر 149
- د) داریه الحدیث 160
- ه-) رجالی 161
- و) تراجم 162
- ز) فقهی و اصولی 164
- ط) تاریخی 167
- ی) لغوی و ادبی 168
- ک) کلیات 169
1- همان.
2- الاتقان فی علوم القرآن، ص 23.
درباره اختلاف در اولین سوره ای که بر رسول خدا صلی الله علیه وآله نازل شده است شاید بتوان چنین توجیه کرد که در آن زمان مسلمانان اندک بودند و کمتر می توانستند بنویسند و شاید هم چندان به نوشتن و ثبت و ضبط قرآن توجه نمی کردند، ولی آیا پذیرفتنی است که بگوییم درباره آخرین آیه ای که بر رسول خدا صلی الله علیه وآله نازل شده است، دوازده قول وجود دارد.(1)
با این که در این دوران در مدینه دهها حافظ قرآن و صدها کاتب وجود داشته است و با توجه به این که از مدتها قبل نیز رسول خدا صلی الله علیه وآله اعلام کرده بود که در آستانه ارتحال از این جهان قرار دارد ، این مسأله حساسیّت بیشتری برای ثبت آخرین آیه ای که بر رسول خداصلی الله علیه وآله نازل شده است، ایجاد می کرد. گرچه دانشمندان اهل سنت در توجیه اختلاف اقوال در این مسأله مطالبی گفته اند،(2) ولی با توجه به نکات یاد شده در دوران پایانی عمر رسول خدا صلی الله علیه وآله آراء یاد شده برای توجیه علل اختلاف کافی نیست، بلکه باید دلیلی قویتر داشته باشد.
اکنون به بررسی این علت می پردازیم:
صحابه و اهل سنت
اکثریت اهل سنت درباره صحابه دیدگاهی افراطی دارند. در تبیین این دیدگاه، آرای برخی از آنها را می آوریم.