رهبران بزرگ صفحه 130

داشته و چه پیشرفتهایی در تمدن و اخلاق نصیب او شده است؟

3- خصوصیات روحی، اخلاقی مدعی نبوت

باید دید که علاقه مدعی نبوت به مال، مقام، شهرت و سایر امور مادی تا چه اندازه بوده؟ سوابق زندگی او در میان مردم از نظر تقوی، امانت، درستکاری و پاکدامنی چگونه بوده و آیا در افکار عمومی حسن سابقه داشته یا سوء سابقه !

4- محتویات آئین او از نظر معارف

آیا معارفی که در باب شناسایی خدا، صفات او و سایر امور مربوط به عقائد مذهبی آورده، با دلائل عقلی تطبیق می‌کند یا نه؟ خدا را به مردم معرفی می‌نماید؟ چگونه از روز رستاخیز خبر می‌دهد؟ نوع منطق او در این بحث‌ها قوی است یا ضعیف؟

5- آئین او از نظر قوانین، احکام و اخلاق

تا چه اندازه قوانینی را که آورده برای نظم و پیشرفت اجتماع مؤثر می‌باشد؟ تعلیمات اخلاقی و عباداتی که آورده در پرورش ملکات فاضله، تصفیه روح و جان، توجه دادن به خداوند و هدایت به پاکی و فضیلت چه تأثیری دارد؟

6- وسائل پیشرفت

برای پیشرفت خود از چه وسائلی استفاده می‌کرده؟ آیا دروغ، تهمت، ظلم و ستم رابرای پیشبرد مقصد خود روا می‌دانسته؟ یا آنکه همیشه برای پیشرفت خود از وسائل صحیح استفاده می‌کرده است؟

7- ایمان آورندگان به او چه کسانی بوده‌اند؟

مثل معروفی است که می‌گوید: «امامزاده را باید از زوارش شناخت» و