رهبران بزرگ صفحه 149

، همین فرشته بوده است؟ تازه این سئوال پیش یم آید که: فرشته چیست؟ و خود آن فرشته چگونه مطالب را دریاقت می‌داشته؟ آیا در موقع وحی، خداوند امواج صوتی مخصوصی در فضای اطراف پیامبر ایجاد می‌کرده و از این راه تعلمیات لازم را به پیامبرانش می‌داده؟ آیا گوش‌های دیگران هم قادر به درک این امواج بوده؟

امثال این پرسش‌ها در بحث فراوان است و آنچه از سرگذشت انبیا بر می‌آید این است که: وحی به هر سه صورت واقع می‌شده (1) ولی آنچه فعلًا برای ما اهمیت فراوان دارد و باید مورد برسی قرار گیرد مسائل زیر است.

1- تا چه اندازه می‌توان به جهان اسرارآمیز «وحی» راه یافت؟

2- فلاسفه قدیم درباره «وحی» چگونه فکر می‌کنند؟

3- نظریه فلاسفه جدید درباره حقیقت «وحی»

4- آیا «وحی» همان نبوغ فکری نیست؟!

1- میزان فهم وحی

اشاره

نخستین سئوالی که در بحث وحی مطرح می‌شود اینست که: آیا وحی یعنی ارتباط مسقیم تعلیمی با مبدأ جهان هستی و با هر کیفیت ممکن؟

هنگامی که این سوال مطرح می‌شود، گروهی از میل دارند تا پاسخ عجولانه‌ای به آن داده و بگویند: نه، اینها همان طرفداران مغرور و افراطی علوم طبیعی هستند.

1- از طریق رابطه با دل پیامبر، به وسیله فرشته وحی، از طریق ایجاد امواج صوتی.