رهبران بزرگ صفحه 159

کاملًا قابل قبول است، ولی باید به وسیله اعجاز یا قرائن و روش‌های دیگری- که برای شناسایی پیامبران گفته شد وجود چنین ارتباطی در مورد شخص یا اشخاصی محرز گردد تا بتوان گفتار آنها را به عنوان وحی آسمانی پذیرفت. در بحث‌های آینده، باز هم در هنگام بررسی نظریه فلاسفه جدید در مورد وحی در این باره صحبت خواهیم کرد.

2- تفکر فلاسفه قدیم درباره وحی

اشاره

از نظر فلاسفه قدیم، وحی عبارت است از: اتصال قوی و رابطه فوق العاده نفس پیامبر با عقل فعّال که سایه آن بر عالم (حس مشترک و خیال) نیز گسترده می‌شود(1)

برای توضیح این مطلب به ناچار سه موضوع را یاد آور می‌شویم:

1- فلاسفه پیش معتقد بودند که: نفس یا روح انسان دارای سه قوه است.

الف) حس مشترک

که با آن صور محسوسات را درک می‌کند، مثلًا هر گاه جسمی در برابر چشم ما قرار گیرد، شعاع نوری که از آن حسم منعکس می‌شود، از دریچه چشم ما وارد شده و روی پرده‌ای به نام شبکیه قرار می‌گیرد، سپس این تصویر به وسیله اعصاب بینایی به مغز منتقل می‌شود و بعد به کمک حس مشترک- که یکی از قوای سه گانه روح است- آن صورت را درک می‌کنیم.

ب) قوه خیال 5

1- لاهیجی، ملاعبدالرزاق؛ گوهر مراد ص 257