رهبران بزرگ صفحه 165

دریافته‌ایم با حس نمی‌بینیم، به دلیل ضعف و ناتوانی قدرت خیال و حس ماست و شاید افرادی شاهد چنین تجسماتب بوده باشند و آنچه در خیال آنها می‌آید در برابر چشم آنها مجسم می‌شود!

خلاصه همان جبرئیل (عقل فعّال) که بر پیامبران نازل می‌شده بر ما هم نازل می‌شود! و تمام ادراکات ما، وحی و الهام اوست، اما یک وحی ضعیف و کم رنگ!

ناگفته پیداست که این تفسیر با آنچه پیروان ادیان، درباره وحی معتقدند، سازش ندارد و آنچه در کتاب‌های آسمانی در زمینه وحی دیده می‌شود، با چنین تفسیری نمی‌سازد. مطابق این تفسیر، پیامبران نوابغی بودند که بر اثر قدرت فکر و توانایی عقل خود به حقایق تازه‌ای- که دیگران موفق به درک آنها نبودند- دست یافتند و چگونگی درک آنها نسبت به این حقایق دقیقاً مانند طرز درک ما نسبت به سایر مسائل زندگی بوده است.

روشن است که این تفسیر، با منطق پیروان ادیان و کتب آسمانی، تطبیق نمی‌کند و میان این دو فاصله زیادی است، زیرا ادیان و کتب آسمانی، وحی را یک نوغ خاص ارتباط به ماوراء جهان طبیعت، معرفی می‌کنند که با نوغ ادراکات معمولی ما و حتی نوابغ جهان، فرق اصولی و اساسی دارد.

2- مقدماتی که در این استدلال به کار رفته متأسفانه از جهات مختلفی مخدوش است، به عنوان نمونه:

افلاک نه گانه بطلیموسی- که پایه اثبات نفوس فلکی و عقول ده گانه قرار داده شده- مدت هاست ویران گردیده و تنها شبح کم فروغی از