رهبران بزرگ صفحه 172

را در رفتار شخص ظاهر سازد ...(1)»

تفاوتی نمی‌کند که متفکران این نظریه، فروید- روان شناس معروف- یا شخص دیگری بوده است و یا در سخنان پیشینیان و قدما هم اشاراتی- که حاکی از شعور نا آگاه باشد- دیده می‌شود، آنچه جای تردید نیست، این است که قرار گرفتن این نظریه در شمار کشفیات بزرگ علوم و حل بسیاری از مشکلات علمی به کمک آن، تازگی دارد و در قرن 19 و 20 میلادی صورت گرفته است.

از طرفی روشن است که شخصیّت نامرئی انسان قوی‌تر باشد، تجلیلات آن بیشتر خواهد بود و به این ترتیب پیامبران- که مردان فوق‌العاده‌ای بودند- دارای شعور نا آگاه فوق‌العاده قوی و نیرومندی بوده‌اند، بدیهی است تراوشات چنین شعور نا آگاهی بسیار مهم و قابل ملاحظه است.

به هر حال پیروان این عقیده می‌گویند: ممکن است وحی همان تراوشات وجدان مخفی پیامبران بوده باشد که به صورت جهش‌های فکری ناگهانی بر آنها ظاهر می‌شده است.

وجود اشتراک نظرات فلاسفه درباره وحی

1- وحی یک رابطه خاص با جهان ماوراء طبیعت و مغایر با روابط فکری و عقلی سایر افراد انسان نیست.

1- منین جر، ویلیام؛ خودشناسی،