رهبران بزرگ صفحه 176

اصلی خود باز می‌گردند؟

اینها و مانند اینها، سؤالاتی است که هنوز علم پاسخ صریح و روشنی برای آن نیافته است، وقتی برای یافتن تفسیر علمی این گونه درک‌ها و احساسات، در جهان حیوانات 8 دچار اشکال شویم، نباید اصرار داشته باشیم که مسئله پیچیده وحی- که یک رابطه مرموز با جهان ماوراء طبیعت است- با کشفیاتی که تا امروز در علوم تجربی شده است تطبیق کند.

3- سازگار نبودن با سخنان پیامبران

علاوه بر مه اینها، توجیه وحی از طریق شعور نا آگاه با اظهارات پیامبران و کتاب‌های آسمانی سازگار نیست و هرگز پیروان ادیان را قانع نمی‌کند؛ زیرا نخستین نتیجه این توجیه این است که: وحی رابطه خاصی با مبأ جهان هستی نیست، و درک پیامبران نسبت به مسائلی که به آنها وحی می‌شده، مغایرتی با طرز درک ما- نسبت به مسائلی که از ضمیر مخفی و شعور نا آگاه ما سرچشمه می‌گیرد- ندارد، جز اینکه آنها در این جهت قوی‌تر و نیرومندتر از ما بوده‌اند.

هر کسی که کم‌ترین آشنایی با سخنان، تعلیمات پیامبران و کتب آسمانی آنها داشته باشد، می‌داند که آنها وحی را به صورت یک نوغ رابطه مخصوص با مبدأ جهان هستی و مغایر با روابط فکری و عقلی دیگر معرفی نموده‌اند. بنابراین میان اظهارات آنها و فلاسفه جدید مناسبتی وجود ندارد.

دیگر اینکه: در مسائلی که از طریق شعور نا آگاه به انسان القاء می‌شود، امکان هر گونه اشتباهی وجود دارد، زیرا شعور نا آگاه مانند