رهبران بزرگ صفحه 187

مبدأ مشترک واحدی دانست که مستقل از قید زمان و مکان است.

8- کرسی موریس تحت عنوان شعور حیوانی پس از ذکر مثال‌هایی در مورد حیوانات مختفل می‌نویسد: «راجع به عجایب حواس و شعور حیوانی- که ماوراء اطلاعات کنونی ماست- صفحات بسیاری می‌توان نگاشت، اما از همین چند مثال به خوبی آشکار می‌شود که، ما هنوز اندر خم یک کوچه‌ایم و بسیاری مسائل نداشته هست که باید در آینده آنها را بیاموزیم ....

هر قدرتی که حیوانات دارند و ما فاقد آن هستیم، وسیله‌ای است که نبوغ و قوّه خلّاقه ما را بر انگیزد و تا زمانی که چنان قدرتی برای خویش تحصیل نکرده‌ایم و معلوم است که هنوز اطلاعات ما درباره آن ناقص می‌باشد، ما هنوز کیفیت شعور حیوانی را نمی‌دانیم و تا اطلاعات ناقصی که در دست داریم نمی‌توانیم اظهار نظر جامعی درباره آن بکنیم و تا زمانی که از حواس تمام مخلوقات زمین بی‌بهره‌ایم نخواهیم توانست در خصوص مناسبات حقیقی قوانین طبیعت یا درباره حیات ازلی، عقیده جامع و کاملی داشته باشیم ...»

سپس بحث خود را با جملات زیر خاتمه می‌دهد: «وقتی درباره فضای نامتناهی، زمان بی سر و ته، نیروی شگرفی که در درون هسته اتم ذخیره شده، عوالم نا محدودی که منظومه‌های بی‌شمار و سیارات و ثوابت بی‌حساب در آن شناوند، قدرت تشعشع سیارات، قوه جاذبه زمین و قوانین دیگری که نظام عالم بسته به وجود آنست می‌اندیشیم، آن وقت در حقارت وجود خود و نقصان دانش خویش پی می‌بریم. باید بشریت چه راه‌های طولانی دیگری را بپیماید تا به