- 1- پای عقل 1
- مقدّمه: 1
- در جست و جوی گمشدهها 1
- 2- وجدان بجای مذهب 2
- 3- راه شناسائی مردان خدا 3
- 5- وظائف سنگین و شرائط سنگینتر 4
- 4- رابطه مرموز با جهان ماوراء طبیعت 4
- اشاره 7
- بخش اول: لزوم بعثت انبیاء 7
- مخالفان سرسخت 8
- اشاره 14
- 1- لزوم بعثت انبیا از نظر تعلیم 14
- یک ایراد ساده 15
- 2- لزوم بعثت انبیا از نظر تربیت و اخلاق 19
- آیا اخلاق نتیجه علم است؟ 19
- تشکیل شخصیّت انسان از دو نیمه علم و غرایز 20
- راه صحیح تربیت 22
- مربی کامل کیست؟ 23
- اشاره 24
- 3- لزوم بعثت انبیا از نظر قانون و اجتماع 24
- 1- سرچشمه تمایل انسان به زندگی اجتماعی 25
- 2- زیر بنای اجتماع و علل احتیاج به قانون 28
- الف) تقسیم کار 31
- 3- یک اجتماع کامل 31
- اشاره 31
- اشاره 32
- ب) سازمان و تشکیلات 32
- [نکتهای مهم 33
- ج) قوانین و مقررات 34
- 4- بهترین قانونگزار کیست؟ 36
- شرایط یک قانونگزار کامل 37
- 4- راه دیگر اثبات لزوم بعثت پیامبران. 41
- سخن گفتن جهان آفرینش با انسان 41
- اشاره 55
- بخش دوم: قلمرو حکومت وجدان 55
- اشاره 56
- قلمرو حکومت وجدان 56
- ایراد روشنفکران 56
- الف) مادیها 57
- اشاره 57
- 1- وجدان چیست؟ 58
- 2- اختلاف درجات وجدان 61
- 3- وجدان بستگی به تشخیص دارد 62
- 4- رابطه وجدان با آداب و رسوم 63
- 5- رابطه وجدان با تکرار عمل 66
- 6- آیا میتوان وجدان را فریب داد؟ 67
- 7- مبارزه وجدان با غرایز 69
- وجدان به جای مذهب! 71
- 1- وجدان ضمانت اجرایی کافی ندارد 73
- مقایسه نظارت وجدان و مذهب با یکدیگر 73
- اشاره 73
- 4- نظارت وجدان جنبه عمومی ندارد 76
- 3- امکان فریب خوردن وجدان 76
- 2- امکان گمراه شدن وجدان 76
- 5- تکرار گناه و کم شدن تأثیر وجدان 78
- اشاره 79
- دو ایراد قابل توجه 79
- 1- اغراق و مبالغه 82
- 2- شرایط استثنایی 83
- 3- تأثیر تبلیغات مذهبی 85
- 4- آزمایش نظریه اجتماعی 87
- پیامبر تن 88
- بخش سوم: چگونگی شناخت پیامبران 99
- اشاره 99
- چگونگی شناخت پیامبران 100
- 1- اعجاز 101
- اشاره 101
- اشاره 122
- 1- معجزه قید و شرط خاصی ندارد. 122
- الف) خوارق عادات بشری قابل معارضه است 123
- ب) خوارق عادات بشری تاب مقاومت در برابر معجزات ندارد 124
- 2- وضع اعجاز کنندگان گواه صدق آنهاست 124
- اشاره 127
- [2- مطالعه در حالات مدعی نبوت و بررسی محتویات آیین او جمع آوری قرائن:] 127
- 2- زمان دعوت 129
- 1- وضع محیط دعوت 129
- 5- آئین او از نظر قوانین، احکام و اخلاق 130
- 7- ایمان آورندگان به او چه کسانی بودهاند؟ 130
- 4- محتویات آئین او از نظر معارف 130
- 3- خصوصیات روحی، اخلاقی مدعی نبوت 130
- 6- وسائل پیشرفت 130
- 9- آیا با خرافات و هوس بازیهای محیط مبارزه میکند؟ 131
- 8- ایمان او به گفتههای خودش 131
- 10- دعوت منظم و یکنواخت 131
- [3- گواهی پیامبران پیشین 132
- اشاره 132
- یک نمونه جالب از مدارک دین سازان عصر ما! 134
- بخش چهارم: وحی (دستگاه گیرنده مرموز) 147
- اشاره 147
- وحی (دستگاه گیرنده مرموز) 148
- وحی چیست؟ 148
- 1- میزان فهم وحی 149
- اشاره 149
- تصاویر سایه روشن 154
- اشاره 159
- الف) حس مشترک 159
- 2- تفکر فلاسفه قدیم درباره وحی 159
- ب) قوه خیال 5 159
- ج) قوه عقلیه 161
- ایرادات تفکر فلاسفه پیشین 164
- 3- نظر فلاسفه جدید درباره وحی 168
- اشاره 168
- وحی (تجلی شعور ناآگاه!) 170
- وجود اشتراک نظرات فلاسفه درباره وحی 172
- [1- فقدان دلیل 173
- ایرادات نظریه فلاسفه جدید 173
- وجود اختراق نظرات فلاسفه 173
- [2- اصرار بیمورد!] 174
- 3- سازگار نبودن با سخنان پیامبران 176
- 4- آیا وحی همان نبوغ فکری است؟ 177
- اشاره 188
- بخش پنجم: امتیازات پیامبران 188
- اشاره 189
- 1- معصوم بودن (مصونیت از گناه و خطا) 189
- امتیازات پیامبران 189
- اختلاف عقاید در عصمت انبیا 190
- اشاره 191
- [دلائل عصمت 191
- الف) محکومیت عوامل گناه در وجود پیامبران 192
- اشاره 192
- مصونیت همه جانبه 195
- ب) جلب اعتماد عمومی 197
- ج) بی نتیجه ماندن اهداف بعثت پیامبر در صورت معصوم نبودن 201
- 2- خطا در انجام وظایف 205
- اشاره 205
- 1- خطا در تشخیص و تبلیغ حقایق و تعلیمات مذهبی. 205
- مصونیت از خطا 205
- 3- خطا در امور عادی روزانه. 206
- [اشکالات بحث عصمت 207
- الف) معصوم بوذن افتخار نیست! 207
- ب) معصوم بودن با «تقیه» سازگار نیست! 210
- اشاره 210
- پاسخ یک اشتباه بزرگ در معنی تقیه 211
- تقیه چیست؟ 211
- اشاره 214
- ج) شواهد خلاف 214
- 2- گناهان نسبن 218
- 1- گناه مطلق 218
- [3- منزه بودن از عیوب تنفرآمیز جسمی 220
- [2- علم و دانش کافی 220
- انتخاب میکند.
امثال این پیش آمد در زندگی روزانه ما فراوان است و همان طور که گفته شد، بیشتر فعالیتهای اجتماعی، جنبههای منفی و مثبت آمیخته به هم دارد و سود و زیان در آن یافت میشود و ما باید همیشه سود بیشتر و ضرر کمتر را انتخاب کنیم.
تقیه هم با آن همه هیاهویی که افراد بی خبر، در اطراف آن به راه انداختهاند، چیزی جز انتخاب ضرر کمتر نیست و همان طور که گفتیم: این یک قانون کلی و عمومی میباشد.
بنابراین هر گاه کسی در میان گروهی متعصب و لجوج از پیروان مذاهب دیگر گرفتار شود و ببیند که اظهار عقیده واقهی خود یا سرانجام مراسم مذهبی با تمام آداب و شرایط و به طور کامل و آشکار، نه تنها اثری در ارشاد و راهنمایی آنها ندارد، بلکه ممکن و یا قطعی است که آن افراد متعصب، دردسرهای فراوان برای او تولیدمایند و یا جان او را به خطر اندازند؛ آیا صرف نظر از اظهار عقیدها صریح خود و دستورهای مذهبی به طور کامل و حفظ جان خود و دیگران عمل خلافی است؟ مسلماً که خیر.
این شجاعت و رشادت نیست که کسی بدون جهت، در این گونه موارد، بی حساب به آب بزند و حیثیت یا جان خود را به خطر بیندازد؛ این حماقت است!
آری اگر صراحت در اظهار عقیده در برابر گروهی متعصب، فوایدش از ضررهایش بیشتر و مهمتر باشد، مسلماً تقیه صحیح نیست.