- 1- پای عقل 1
- مقدّمه: 1
- در جست و جوی گمشدهها 1
- 2- وجدان بجای مذهب 2
- 3- راه شناسائی مردان خدا 3
- 5- وظائف سنگین و شرائط سنگینتر 4
- 4- رابطه مرموز با جهان ماوراء طبیعت 4
- بخش اول: لزوم بعثت انبیاء 7
- اشاره 7
- مخالفان سرسخت 8
- اشاره 14
- 1- لزوم بعثت انبیا از نظر تعلیم 14
- یک ایراد ساده 15
- آیا اخلاق نتیجه علم است؟ 19
- 2- لزوم بعثت انبیا از نظر تربیت و اخلاق 19
- تشکیل شخصیّت انسان از دو نیمه علم و غرایز 20
- راه صحیح تربیت 22
- مربی کامل کیست؟ 23
- 3- لزوم بعثت انبیا از نظر قانون و اجتماع 24
- اشاره 24
- 1- سرچشمه تمایل انسان به زندگی اجتماعی 25
- 2- زیر بنای اجتماع و علل احتیاج به قانون 28
- الف) تقسیم کار 31
- 3- یک اجتماع کامل 31
- اشاره 31
- اشاره 32
- ب) سازمان و تشکیلات 32
- [نکتهای مهم 33
- ج) قوانین و مقررات 34
- 4- بهترین قانونگزار کیست؟ 36
- شرایط یک قانونگزار کامل 37
- سخن گفتن جهان آفرینش با انسان 41
- 4- راه دیگر اثبات لزوم بعثت پیامبران. 41
- اشاره 55
- بخش دوم: قلمرو حکومت وجدان 55
- اشاره 56
- قلمرو حکومت وجدان 56
- ایراد روشنفکران 56
- الف) مادیها 57
- اشاره 57
- 1- وجدان چیست؟ 58
- 2- اختلاف درجات وجدان 61
- 3- وجدان بستگی به تشخیص دارد 62
- 4- رابطه وجدان با آداب و رسوم 63
- 5- رابطه وجدان با تکرار عمل 66
- 6- آیا میتوان وجدان را فریب داد؟ 67
- 7- مبارزه وجدان با غرایز 69
- وجدان به جای مذهب! 71
- 1- وجدان ضمانت اجرایی کافی ندارد 73
- مقایسه نظارت وجدان و مذهب با یکدیگر 73
- اشاره 73
- 4- نظارت وجدان جنبه عمومی ندارد 76
- 3- امکان فریب خوردن وجدان 76
- 2- امکان گمراه شدن وجدان 76
- 5- تکرار گناه و کم شدن تأثیر وجدان 78
- دو ایراد قابل توجه 79
- اشاره 79
- 1- اغراق و مبالغه 82
- 2- شرایط استثنایی 83
- 3- تأثیر تبلیغات مذهبی 85
- 4- آزمایش نظریه اجتماعی 87
- پیامبر تن 88
- بخش سوم: چگونگی شناخت پیامبران 99
- اشاره 99
- چگونگی شناخت پیامبران 100
- اشاره 101
- 1- اعجاز 101
- 1- معجزه قید و شرط خاصی ندارد. 122
- اشاره 122
- الف) خوارق عادات بشری قابل معارضه است 123
- 2- وضع اعجاز کنندگان گواه صدق آنهاست 124
- ب) خوارق عادات بشری تاب مقاومت در برابر معجزات ندارد 124
- [2- مطالعه در حالات مدعی نبوت و بررسی محتویات آیین او جمع آوری قرائن:] 127
- اشاره 127
- 2- زمان دعوت 129
- 1- وضع محیط دعوت 129
- 6- وسائل پیشرفت 130
- 4- محتویات آئین او از نظر معارف 130
- 3- خصوصیات روحی، اخلاقی مدعی نبوت 130
- 5- آئین او از نظر قوانین، احکام و اخلاق 130
- 7- ایمان آورندگان به او چه کسانی بودهاند؟ 130
- 8- ایمان او به گفتههای خودش 131
- 10- دعوت منظم و یکنواخت 131
- 9- آیا با خرافات و هوس بازیهای محیط مبارزه میکند؟ 131
- [3- گواهی پیامبران پیشین 132
- اشاره 132
- یک نمونه جالب از مدارک دین سازان عصر ما! 134
- بخش چهارم: وحی (دستگاه گیرنده مرموز) 147
- اشاره 147
- وحی (دستگاه گیرنده مرموز) 148
- وحی چیست؟ 148
- اشاره 149
- 1- میزان فهم وحی 149
- تصاویر سایه روشن 154
- ب) قوه خیال 5 159
- اشاره 159
- الف) حس مشترک 159
- 2- تفکر فلاسفه قدیم درباره وحی 159
- ج) قوه عقلیه 161
- ایرادات تفکر فلاسفه پیشین 164
- 3- نظر فلاسفه جدید درباره وحی 168
- اشاره 168
- وحی (تجلی شعور ناآگاه!) 170
- وجود اشتراک نظرات فلاسفه درباره وحی 172
- وجود اختراق نظرات فلاسفه 173
- [1- فقدان دلیل 173
- ایرادات نظریه فلاسفه جدید 173
- [2- اصرار بیمورد!] 174
- 3- سازگار نبودن با سخنان پیامبران 176
- 4- آیا وحی همان نبوغ فکری است؟ 177
- بخش پنجم: امتیازات پیامبران 188
- اشاره 188
- امتیازات پیامبران 189
- اشاره 189
- 1- معصوم بودن (مصونیت از گناه و خطا) 189
- اختلاف عقاید در عصمت انبیا 190
- [دلائل عصمت 191
- اشاره 191
- الف) محکومیت عوامل گناه در وجود پیامبران 192
- اشاره 192
- مصونیت همه جانبه 195
- ب) جلب اعتماد عمومی 197
- ج) بی نتیجه ماندن اهداف بعثت پیامبر در صورت معصوم نبودن 201
- 2- خطا در انجام وظایف 205
- اشاره 205
- 1- خطا در تشخیص و تبلیغ حقایق و تعلیمات مذهبی. 205
- مصونیت از خطا 205
- 3- خطا در امور عادی روزانه. 206
- الف) معصوم بوذن افتخار نیست! 207
- [اشکالات بحث عصمت 207
- ب) معصوم بودن با «تقیه» سازگار نیست! 210
- اشاره 210
- پاسخ یک اشتباه بزرگ در معنی تقیه 211
- تقیه چیست؟ 211
- ج) شواهد خلاف 214
- اشاره 214
- 1- گناه مطلق 218
- 2- گناهان نسبن 218
- [3- منزه بودن از عیوب تنفرآمیز جسمی 220
- [2- علم و دانش کافی 220
است.
ب) گروهی دیگر از دانشمندان، دلیل این تمایل را غریزه استخدام میدانند و میگویند: انسان بر اثر داشتن غریزه استخدام، همیشه سعی میکند از موجودات دیگر به نفع خود بهره برداری کند، مثلًا:
همان طور که از ساق، برگ، میوه و ریشه یک درخت یا از گوشت، پوست، شیر و پشم حیوانات و یا از نیروی بادها و آبشارها تا نیروی برق، اتم، لیزر و ... به نفع خود استفاده میکند؛ همین کار را هم در مورد همنوعان خود (افراد بشر) میخواهد انجام بدهد، ولی چون آنها مانند گیاهان و حیوانات در برابر او تسلیم بدون قید و شرط نیستند (گر چه گیاهان و حیوانات هم به تمام معنی تسلیم نیستند و بهره برداری از آنها نیازمند به پذیراییهایی از قبیل آب دادن و مانند آن است.) ناچار میشود در مقابل استفادهای که از آنها میبرد بهرهای هم به آنها برساند.
به عبارت دیگر: بهره برداری انسان از افراد همنوع خود به صورت بهره برداری متقابل و بر اساس اصل تعاون است و اینگونه است که انسان به دنبال غریزه استخدام به زندگی اجتماعی تن در میدهد.
جمله الانسان مستخدم بالطبع نیز معرف این مکتب است.
ج) در برابر این دو مکتب، مکتب سومی را میتوان طرح ریزی کرد که شاید به حقیقت نزدیکتر باشد و آن اینکه: «تمایل انسان به زندگی اجتماعی نتیجه میل به تکامل به همراه یک استدلال روشن عقلی است.»
توضیح اینکه: انسان طبعاً مایل به کمال و تکامل است، میخواهد هر چه بیشتر از مواهب حیات استفاده کند و حداکثر بهره برداری را از نیروهایی که در طبیعت ذخیره شده به نفع خود بنماید.