رهبران بزرگ صفحه 58

اگر خدا پرستانی که نمی‌خواهند زیر بار تعلیمات انبیا و مبانی مذهبی بروند، مسئله تأثیر وجدان را به عنوان دلیلی بر نفی لزوم بعثت پیامبران پیش بکشند، موضوع قابل بحثی است، زیرا روح این ایراد این است که: چون مصالحی را که شما برای لزوم بعثت پیامبران ذکر می‌کنید در پرورش وجدان هم هست، به همین خاطر دلیلی بر لزوم بعثت نمی‌بینیم.

اینجاست که ما باید بر روی عناوین زیر، تجزیه و تحلیل کاملی به عمل آوردیم، سپس قدرت حکومت وجدان و میزان تأثیر آن را در افعال انسان برسی کنیم و آن را با میزان تأثیر مذهب و منطقه حکومت تعلیمات پیامبران مقایسه نماییم. آنگاه ببینیم که آیا وجدان می‌تواند در همه جا یا حداقل در بعضی از افراد، به جای مذعب بنشیند یا خیر؟

1- وجدان چیست؟

قبل از هر چیز باید درباره حیقت وجدان و چگونگی فعالیت و نحوه تأثیر آن در اعمال و رفتار انسان صحبت کنیم. تردیدی نیست که هر کس نیروی مرموزی را در درون خود احساس می‌کند که بر تمام اعمال، گفتار و حتی بر اندیشه‌ها و افکار او نظارت دارد. گر چه مردم در این احساس با هم تفاوت بسیار دارند، ولی کمتر کسی را می‌توان پیدا کرد که اصل وجود آن را انکار کند 1 (مگر افراد استثنایی و احیاناً بیمار!)

هرگز این نیروی مرموز راحت نمی‌نشیند و همیشه احساس می‌کنیم که با تذکرات پی در پی خود ما را به کارهای خوب تشویق