معرفت نبی و امام صفحه 131

علی علیه السلام به مبعوث شدن پیامبر صلی الله علیه و آله و سلّم پس از یک دوران فترت و انقطاع رسولان اشاره کرده می فرماید :

أَرْسَلَهُ عَلی حِینَ فَتْرَهٍ مِنَ الرُّسُلِ وَ طُولِ هَجْعَهٍ مِنَ الاُّمَمِ و انْتِقَاضٍ مِنَ الْمُبْرَمِ (1)

او را در آن هنگام که پیامبران قطع شده بودند و مردمان به خواب رفته بودند و تار و پود حقایق از هم گسسته بود، ارسال کرد.

و نیز می فرماید :

أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ... أَضَاءَتْ بِهِ الْبِلاَدُ بَعْدَ الْضَّلاَلَهِ الْمُظْلَمَهِ... وَ النَّاسُ یَسْتَحِلُّونَ الْحَرِیمَ وَ یَسْتَذِلُّونَ الْحَکِیمَ، یَحْیَونَ عَلی فَتْرَهٍ وَ یَمُوتُونَ عَلی کَفْرَهٍ (2)

گواهی می دهم که محمد بنده و فرستاده اوست... شهرها به وجود او روشن شدند بعد از آنکه گمراهی تاریک کنندهای همه جا را فرا گرفته بود... و مردم حرام را حلال می شمردند و حکیم را تحقیر می کردند و در زمان انقطاع پیامبران زندگی می کردند و در حال تاریکی می مردند.

بنابر آنچه از کلمات امیرالمؤمنین علیه السلام به دست می آید، عمدهترین ویژگیهای بارز فکری در جامعهای که دچار فترت و انقطاع رسول شده، بروز پدیده خوابزدگی و جهل «هَجْعَهٍ مِنَ الاءُمَمِ» (3) و «غَبَاوَهٍ مِنَ الأمَمِ» (4) و پیدایش تحریف در

حقایق دینی «اِنْتِقَاضٍ مِنَ الْمُبْرَمِ» می باشد. و در پهنه عملی نیز منتشر شدن اعمال خلاف با انواع آن و شیوع فتنهگری «اغْتِرَامٍ مَنَ الْفِتَنِ» (5) و گریز از نیکی و اعمال

صالح «هَفْوَهٍ عَنِ الْعَمَلِ» (6) و درگیری و تضاد و رویارویی «تَنَازُعِ مِنَ الألسُنِ» (7) از

جمله پیامدهای دوران فترت به شمار می آید. از این روست که علی علیه السلام زبان به نکوهش مردم عصر فترت گشوده و روشهای جاهلانه آنان را در هر دو پهنه فکر و عمل تقبیح می نماید.

1- . نهج البلاغه، خطبه 158.
2- . نهج البلاغه، خطبه151.
3- . نهج البلاغه، خطبه 89.
4- . نهج البلاغه، خطبه 94.
5- . نهج البلاغه، خطبه 89.
6- . نهج البلاغه، خطبه 94.
7- . نهج البلاغه، خطبه 133.