معرفت نبی و امام صفحه 142

معنای لغوی امام

امام در لغت به معنای پیشوا و پیشرو و مقتدا است اعمّ از اینکه فردی گمراه و ستمکار باشد یا فردی هدایت یافته و مؤمن و عادل. در معجم مقاییس اللّغه می گوید :

«الامام کلّ من اقتدی به و قدّم فی الامور» (1)

یعنی: کسی که به او اقتدا شود و در امور مقدم داشته شود امام است.

و در لسان العرب می گوید :

«اَمّ القوم و أمّ بهم، تقدّمهم؛ و هی الامامه. و الامام کلّ من ائتمّ به قوم کانوا علی الصراط المستقیم أو کانوا ضالّین» (2)

قوم را امامت کرد یعنی بر آنها مقدّم شد؛ و امامت هم همین است. و امام کسی است که قومی به اقتدا کنند اعم از اینکه بر راه هدایت باشند یا بر ضلالت و گمراهی. امام به این معنا در قرآن کریم و احادیث شریف هم به کار رفته است.

خدای تعالی می فرماید :

«یَوْمَ نَدْعُوا کُلَّ أُناسٍ بِامامِهِمْ (3)

روزی که هر کسی را با امامشان بخوانیم.

«فَقاتِلُوا اَئِمَّهَ الْکُفْرِ اِنَّهُمْ لاَ أَیْمانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ یَنْتَهُونَ (4) »

1- . معجم مقاییس اللّغه 1/28.
2- . لسان العرب 12/24.
3- . اسراء(17)/71.
4- . توبه(9)/12.