معرفت نبی و امام صفحه 153

حرام نمی کند و چیزی را که خدا حرام کرده حلال نمی نماید. زیرا چنانکه گفتیم کسی به این مقام نمی رسد مگر اینکه مشیّت او فانی در مشیّت خدای تعالی شده باشد. امام باقر علیه السلام در تفسیر آیه: «أَطیعُوا الله وَ... أُولِی الاَمْرِ مِنْکُمْ» می فرماید :

هِیَ فِی عَلِیٍّ وَ فِی الاَئِمَّهِ جَعَلَهُمُ الله مَواضِعَ الاَنْبِیاءِ، غَیْرَ أَنَّهُمْ لاَ یُحِلُّونَ شَیْئاً وَ لا یُحَرِّمُونَهُ. (1)

این آیه درباره علی و ائمه نازل شده است. خداوند آنها را در جایگاه پیامبران قرار داده است جز اینکه آنها نه چیزی را حلال می کنند و نه حرام.

پس وجوب طاعت و مقام امر و نهی از خصایص و ویژگیهای مهم و اساسی امامت است، بلکه داخل در حقیقت و معنای امامت است.رسول خدا صلی الله و علیه و آله و سلم می فرماید :

و سُمی الإمامُ اءِماماً لاَِنَّهُ قُدْوَهٌ لِلّناسِ، مَنْصُوبٌ مِنْ قَبِلِ الله تَعَالی ذِکْرُهُ مُفْتَرَضُ الطّاعَهِ عَلَی الْعِبادِ (2)

امام به آن جهت امام نامیده می شود که مقتدای مردم است، و از سوی خدای تعالی منصوب شده است و اطاعتش بر بندگان فرض است.

درباره مقام امر و نهی و وجوب طاعت، اموری دیگر شایان ذکر است که به طور فشرده به آنها اشاره می شود :

الف: وجوب طاعت به عنوان اوّلی و ثانوی

بدیهی است تملیک خدای تعالی مقام امر و نهی را به کسی، به این معنا نیست که او در عرض خدای تعالی دارای این مقام شود و خداوند از سلطنت خود معزول گردد. پیامبر گرامی اسلام صلی الله و علیه و آله و سلم می فرماید :

اَلله مَوْلایَ أَوْلَی بِی مِنْ نَفْسی لا أَمْرَلی مَعَهُ. وَ أَنَا مَوْلَی الْمُؤمِنینَ، أَوْلَی بِهَمْ