معرفت نبی و امام صفحه 155

حفظ جان و عرض و ناموس خود، لازم است از فرامین آنها به مقداری که ضرر با آن دفع می شود، اطاعت کنند.

رسول خدا صلی الله و علیه و آله و سلم می فرماید :

طاعَهُ السُّلطانِ واجِبَهٌ. وَ مَنْ تَرَکَ طاعَهَ السُّلطانِ، فَقَدْ تَرَکَ طاعَهَ الله عَزَّوَجَلَّ وَ دَخَلَ فِی نَهْیِهِ. اِنَّ الله عَزَّوَجَلَّ یَقُولُ: «و لا تُلْقُوا بِأَیْدِیکُم اِلی التَّهْلُکَهِ (1) ». (2)

اطاعت سلطان واجب است. و هر کس اطاعت سلطان نکند خدا را اطاعت نکرده و حرام الهی را مرتکب شده است. زیرا که خدای تعالی می فرماید: خود را با دستان خود به هلاکت نیافکنید.

بدیهی است اطاعت از سلطان ظالم و ناحقّ از باب حقّ مولوّیت و مقام امر و نهی داشتن او نیست، بلکه این از باب وجوب حفظ نفس است که خدای تعالی و اولیایش بندگان الهی را امر به آن کردهاند. بنابراین کسی که با توجّه به این امر الهی از دستورات سلطان ظالم فرمان می برد، در حقیقت اطاعت از امر الهی به حفظ نفس می کند و به هیچ وجه تخطّی از حدودی که برای حفظ نفس مقرّر شده جایز نیست.

در صورتی که اطاعت از اولیای الهی و امام به حقّ به طور مطلق واجب است و این وجوب و لزوم اطاعت هم به جهت مولویّتی است که آنان از ناحیه مولای حقیقی دارا شدهاند.

ب: وجوب اطاعت امام و عصمت

یکی از ادلّه عصمت امام وجوب اطاعت اوست که در بحث عصمت در این باره به تفصیل بحث خواهد شد.

ج: وجوب اطاعت امام در نظر علمای اهل سنّت

علمای اهل سنّت در وجوب اطاعت از اولوالامر اختلاف دارند. برخی آن را به طور مطلق واجب می دانند. و برخی آن را مقیّد به اوامری می کنند که مطابق حقّ و عدل باشد.