معرفت نبی و امام صفحه 165

دِینِه. آه آه شَوْقاً اِلی رُؤْیَتِهِمْ (1)

هرگز زمین خالی نمی ماند از کسی که حجّت الهی را به پا دارد، خواه ظاهر و مشهور باشد و خواه ترسان و پنهان؛ تا اینکه حجّتهای الهی و دلایل روشن او باطل نشود... خداوند به وسیله آنها حجتها و دلایل روشن خود را حفظ می کند تا آنها به کسانی که مانند خودشان هستند بسپارند و بذر آنها را در دلهای افرادی همانند خودشان بکارند... آنان خلفای خدایند در روی زمین و داعیان به سوی دین اویند. آه آه از شوق دیدار آنها!

و امام رضا علیه السلام می فرماید :

اِنَّ الاِمامَهَ خِلافَهُ الله وَ خِلافَهُ الرَّسُولِ صلی الله و علیه و آله و سلم. (2)

همانا امامت خلافت خدا و خلافت رسول صلی الله و علیه و آله و سلم است.

خلیفه در لغت کسی را گویند که به دنبال دیگری می آید و به جای او می نشیند و کارهای او را انجام می دهد.

ابن اثیر می گوید: الخلیفه مَنْ یقوم مقام الذاهب و یسدّ مسدّه. یعنی: خلیفه کسی است که به جای دیگری در صورت رفتن او می نشیند و بر مسند او تکیه می کند. (3)

ابن منظور می گوید: زجّاج گفته است: جاز أن یقال للأئمّه خلفاء الله فی أرضه؛ بقوله عزّوجلّ: «یا داوُدُ انّا جَعْلناکَ خَلِیفَهً فِی الاَرْضِ». و قال غیره: الخلیفه، السلطان الأعظم. یعنی: صحیح است که به امامان خلفای الهی در زمین گفته شود زیرا خدای تعالی فرموده است: «ای داود ما تو را در زمین خلیفه قرار دادیم، و دیگری گفتهاند: خلیفه سلطان بزرگ را می گویند. (4)

فیّومی می گوید: خلیفه سلطان بزرگ را می گویند... بعضی گفته است: خلیفه

1- . نهج البلاغه، کلمات قصار، رقم 147.
2- . الکافی 1/200.
3- . النهایه 2/69.
4- . لسان العرب 9/84.