معرفت نبی و امام صفحه 198

نکته دیگری که در این روایات مشاهده می شود اینکه: در بیشتر روایاتی که در تفسیر دو آیه: «وَ کذَلِکَ اَوْحَینا اِلَیْکَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنا» و «یَسْأَلُونَکَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أمْرِ رَبّی (1) وارد شده است، تصریح شده که روح خلقی اعظم از ملائکه

است یا اعظم از جبرئیل و میکائیل است. ولی با وجود این در روایتی در تفسیر آیه «کَذلِکَ أَوْحَینا اِلَیْکَ...» آمده است که روح فرشته است. (2)

این هم ممکن است به این جهت باشد که این مرحله از علم در برخی موارد ممکن است به واسطه فرشتهای از فرشته های الهی به پیامبر و اوصیایش القا شده باشد.

و نکته دیگری که در این روایات وجود دارد اینکه: در روایت دوم که در این بحث نقل کردیم آمده بود که وقتی پیامبر (ص) رحلت کرد روحالقدس به امام منتقل می شود. از این روایت برداشت می شود که امام پیش از رحلت پیامبر حامل روحالقدس نیست. ولی در روایت دیگری تصریح شده که امام با وجود پیامبر هم حامل همین روحالقدس می باشد. پدر علی بن عبدالعزیز می گوید :

قُلْتُ لاَِبی عَبْدِالله صلی علیه السلام: جُعِلْتُ فِداکَ؛ اِنَّ النّاسَ یَزْعَمُونَ أَنَّ رَسُولُ الله صلی الله و علیه و آله و سلم وَجَّه عَلِیّآ علیه السلام اِلَی الیَمَن لِیَقْضَی بَیْنَهُمْ، فَقالَ عَلِیٌّ علیه السلام: فَما وَرَدَتْ عَلَیَّ قَضِیّهٌ الّا حَکَمْتُ فِیَها بِحُکْمِ الله وَ حُکْم رَسُولِ الله صلی الله و علیه و آله و سلم.

قالَ: صَدَقُوا.

قُلْتُ: وَ کَیْفَ ذاکَ وَ لَمْ یَکُنْ أُنْزِلَ القُرآنُ کُلُّهُ وَ قَدْ کانَ رَسُولُ الله صلی الله و علیه و آله و سلم غائِباً عَنْهُ؟

فَقَالَ: تَتَلَقّاهُ بِهِ رُوحُ القُدُسِ (3)

1- . اسرا(17)/85.
2- . بحارالانوار 25/60 ح 32.
3- بحارالانوار 25/75.