معرفت نبی و امام صفحه 206

زراره می گوید: امام باقر علیه السلام فرمود :

لَوْلا أَنَّا نَزْدادُ لاََنْفَدْنا.

قَالَ: قُلْتُ: تَزْدادُونَ شَیْئاً لاَ یَعْلَمُهُ رَسُولُ الله صلی الله و علیه و آله و سلم؟ قالَ : أَمَا اِنَّهُ اِذا کانَ ذَلَکَ، عُرِضَ عَلَی رَسُولِ الله صلی الله علیه و آله و سلم ثُمَّ عَلَی الاَئِمَّهِ، ثُمَّ اِنْتَهَی الأمْرُ اِلَیْنا (1)

اگر به علم ما افزوده نشود علم ما تمام می گردد.

زراره گفت: عرض کردم: آیا به شما علمی داده می شود که رسول خدا صلی الله و علیه و آله و سلم آن را نمی داند؟

فرمود: آگاه باش؛ همانا وقتی علمی به ما داده می شود، ابتدا به رسول خدا صلی الله و علیه و آله و سلم عرضه می شود و بعد به امامان علیهم السلام و سپس کار به ما منتهی می شود.

همه این روایات که درباره زیاد شدن علم پیامبر و علم ائمّه علیهم السلام نقل شد، با توجه به آن روایتی که در توضیح حدوث علوم جدید برای ائمّه علیهم السلام در شب قدر نقل گردید، معنای آنها روشن می شود. زیرا بنابر آن روایت بیشتر علوم پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و علوم امامان اهل بیت علیهم السلام علوم جمعی و جملی هست که نیاز به تفسیر دارد. و خداوند متعال تفسیر آن را بنابر مصالحی به تدریج در شبهای قدر و شبهای جمعه و یا روز به روز به آنها می رساند. یعنی خداوند متعال پیامبر و امامان را عالم به علومی که در آینده تحقّق پیدا خواهد کرد نموده است، ولی همه آنها را که به آنان تعلیم کرده، وعده نداده است که حتماً و به طور قطعی در خارج موجود کند. خداوند متعال در این امور آزاد و مختار است و می تواند آن را در کتاب ثبت کرده و به پیامبر و وصی آموخته است در خارج تحقّق دهد و می تواند هیچیک از آن ثبت شده و تعلیم داده